Muzicki pravci i stilovi

[Manjane]

Blues

The mother of all blueslinks collection - http://www.blueslinks.nl/
Blues radio stations - http://www.radioblack.com/jazz_webcast.html
Blues Foundation - http://www.blues.org/
article on possible connections between Muslim music and the blues - http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2004/08/15/INGMC85SSK1.DTL
Music from Florida Folklife Collection, available free for public use from the State Archives of Florida - http://www.floridamemory.com/Collections/folklife/audio.cfm

Country

Rising Country Music Talent - http://www.gonecountry.us/
History of Country Music - http://www.roughstock.com/history/begin.html
Country Music Hall of Fame and Museum - http://www.countrymusichalloffame.com/
The Country Music Association (America) - http://www.cmaworld.com/
The Canadian Country Music Association - http://www.ccma.org/
AngryCountry Country Music News Magazine - http://www.angrycountry.com/
Country Weekly magazine - http://www.countryweekly.com/
Grand Ole Opry website - http://www.opry.com/
LP Discography-Covers & Lyrics - http://www.luma-electronic.cz/lp/elpe.htm
Traditional Country Hall of Fame - http://www.countryhall.com/
Pure Country Music - http://www.purecountrymusic.com/
Top Country Songs - http://www.top-country-songs.com/

Electronic music

MUZORAMA: free MP3s from independent electronic labels - http://www.muzorama.com/
A history of electronic musical instruments - http://www.obsolete.com/120_years/
Global Electronic Dance Music Community - http://www.alfazen.com/
A multimedia guide to electronic music genres - http://www.ishkur.com/features/music/index.htm
More information on the Telharmonium - http://www.synthmuseum.com/magazine/0102jw.html
Discogs: A user-built database for music information specializing on electronic music - http://e.discogs.com/
Thereminvox - theremin-related musical instruments - http://www.thereminvox.com/
A community of 12,000 members, Undergroundhouse.net features a message board, archived DJ mixes and a record shop - http://www.undergroundhouse.net/
Community dedicated to the production of electronic music. Samples, midi files, good conversation. - http://www.samplecity.net/
Experimental electronic music portal with audio and free sound samples - http://www.bluedistortion.com/
bibliography of electronic music - http://sonhors.free.fr/biblio.htm
An article on Leon Theremin - http://theremin.info/leon-theremin.shtml
JungleJar Independent Electronic Music - http://www.junglejar.com/
we speak ALIEN - THE legendary DSN web portal about listing, events, music reviews and general discussion - http://spacenetwork.co9.de/
A portal on trip-hop and slow tempo electronic music in general - http://tripofagia.sites.uol.com.br/
Synthtopia Electronic Music News - news and reviews of electronic music and music technology - http://www.synthtopia.com/
Neoplan electro-music portal - news, interviews, reviews, audio - http://www.neoplan.com.ar/
An online collection of artists and friends - http://www.virginiabeats.net/
Epitonic.com - has many freely downloadable songs in various styles of electronic music. - http://www.epitonic.com/genres/electronic.html
Internet radio station of various genres of electronic music - http://di.fm/
First internet radio station operating on a global basis, specialising in electronic music - Established 1997 - http://www.pulseradio.net/
A Time-Line of Electronic Music History - http://www.intuitivemusic.com/techno-guide-time-line.html
The influence of Electronic Music in Rock Music, 1967-76; Keith Emerson, Jimi Hendrix, Pink Floyd and others - http://www.jerryfielden.com/essays/electromusic.htm
Pioneers of Electronic Music ? Early Works (Schaeffer/Henry, Ussachevsky/Luening and Le Caine) - http://www.jerryfielden.com/essays/pioneers.htm
Psychedelic Kitchen Termen: Forum for electronic music - http://www.psychedelickitchen.org/
Ishkur's Guide to Electronic Music - http://www.di.fm/edmguide/edmguide.html
The History of Electronic Music @ pHinnWeb - http://www.phinnweb.org/history/
Art of the States: electronic electronic works by American composers - http://artofthestates.org/cgi-bin/genresearch.pl?genre=electronic
Properly Chilled is dedicated to downtempo (electronic) music & culture ...info on labels, artists, djs, news - http://www.properlychilled.com/
electronic music database, information around the german and international detroit techno and house scene - http://www.luvletter.org/
Music production software, VST resource and forums - http://www.audioracle.com/

Funk

What The Funk?: Example of West Coast funk - http://www.whatthefunk.org/
Funk Music Organisation: Site Dedicated to Funk Music - http://www.funk-music.org/
Funk Music Resources: Funk Resource - http://www.surefunk.com/
Craig Charles Funk Show: BBC 6 Music funk show - http://www.bbc.co.uk/6music/shows/craig_charles/

Grunge

All Music Guide article on grunge - http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&token=ADFEAEE47B16DF49AD7E20CE81324DDDBC53FF08D74FF3801F34454792B63E45911E63EA72C4BABFD0B674B666ADFA31A65A0FD786E75CFCD96C38349D8EDB&sql=77:2679
"Neil Young: Godfather of Grunge?" - http://www.thrasherswheat.org/gog.htm
A timeline of music in the Pacific Northwest - http://cycletheory.tripod.com/historyindex.html

Hard rock

http://www.hardrock.com/
The official Hard Rock web site and online merch store. Surprisingly, this is a cool site with lots of interesting info... unfortunately, some of it is not always up-to-date or accurate, and important news (such as HRC closures) isn't given at all.
http://www.kimonorock.com/
Kenji "Kimono" Miyamoto's excellent site from Japan featuring up-to-date Hard Rock info and a great pin listing. He also has a fantastic online travel photo journal that's worth a look!
http://www.hardrockcafepins.com/home.htm
Not only a definitive site for excellent information on Hard Rock pins, Patrick also keeps tabs on Hard Rock news and events.
http://www.hrcworld.de/
J.B. doesn't update his site very often, but you can get a great deal of information on Hard Rock pin collecting here, as he is a serious collector.Pincollectors International Network
http://www.uncledan.org/
A memorial to one of the foremost authorities on Hard Rock pin collecting, Dan Schmider, who passed away on June 7, 2000. While I never met Uncle Dan personally, his enduring presence in the Hard Rock community has left a legacy through the many friends he made in his travels.
http://www.hardrockjapan.com/
This site is entirely in Japanese (and has no English translation).
http://www.hardrock.com.sg/
All about the HRC Singapore (a terrific cafe with a great staff!).
http://vlaferney.home.comcast.net/where.html
As a long-time patron of the Dallas Hard Rock, Virgil has some incredible information about the history and development of this classic cafe (click on the "Tour the Dallas Hard Rock" link), as well as numerous other tidbits and exclusive info from his Hard Rock travels.

Heavy metal

Encyclopedia of metal bands - http://www.metal-archives.com/
Metal-Rules! Heavy metal webzine - http://www.metal-rules.com/
Metal Sludge Politically incorrect news and views from the world of hard rock and heavy metal - http://www.metalsludge.tv/
Blabbermouth Heavy metal news - http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/
Metal Storm International webzine - http://www.metalstorm.ee/
Dark Lyrics Heavy metal song lyrics - http://www.darklyrics.com/

House

Electronic Dance Music, feat. history, photos, interviews... - http://www.alfazen.com/
Netmusique Netradio - House music and live shows on the Housemusique channel. - http://netmusique.com/
the House Music Forum for all lovers from all over the world. - http://www.housemusicforum.com/
Online Webradio directory including around 30 house radios. - http://www.elektromusik.com/house-radios
A community of 8000 members, Undergroundhouse.net features a message board, archived DJ mixes and a record shop - http://www.undergroundhouse.net/
Huge Archive of Classic House & Disco Mixes and Large Community of old school house heads - http://www.deephousepage.com/
An online magazine, community and social networking hub dedicated to the global house and electronic dance music scene - http://www.worlddj.com/
a german DJ

Death metal

List of death metal bands in the Metal Archives website - Includes tens of thousands of band profiles, searchable by name, keyword, genre, or country of origin. - http://www.metal-archives.com/browseG.php?g=death
http://www.deathmetal.com/
Damned in Black - Alphabetical list of Death Metal artists with biographies and albums. - http://www.damnedinblack.com/database.php?w=styles&style=deathmetal
http://www.metalcrypt.com - http://www.metalcrypt.com/

Folk

Folksong material:
mudcat.org, the home of the Digital Traditions (DIGITRAD) folksong database. - http://sniff.numachi.com/~rickheit/dtrad/.
The Traditional Ballad Index search page. Provides bibliographic information and some theoretical genealogical information for many ballads in English. - http://www.csufresno.edu/folklore/BalladSearch.html
Photos of Regional and Cultural Genres of Music and Dance - http://www.travel-impressions.de/music/dichosa.htm
http://www.smsu.edu/folksong/maxhunter/. The Max Hunter Folk Song Collection is a set of about 1600 field recordings made by Max Hunter between 1956 and 1976 in the Ozark Mountain region of Missouri. The recordings are downloadable.
Northumbrian Traditional Music The folk music of Northumbria in North-East England. - http://www.birchmore.clara.net/
http://ingeb.org. A list of folksongs from all over the world
http://www.volksmusiknet.ch/. Swiss Folkmusic
Musipedia contains several thousand folk music tunes. - http://www.musipedia.org/
http://www.tritonus.ch/. Swiss Folkmusic and -instruments
Pticice - a free MP3 album of native Serbian music - http://www.geocities.com/krofnic/index1.htm
http://folktunes.org/. The Folktunes Wiki, with streaming and downloadable songs, lyrics, and all things folk. In its infancy.
http://www.folkalley.com/ - 24-hour streaming folk music
http://www.folkandroots.co.uk/ - A guide to the folk scene in the UK
Music from the Florida Folklife Collection

Napisao : MiB
Preuzeto sa : www.serbiandownload.com

[Manjane]

Zabavna muzika

Zabavna muzika je termin koji podrazumjeva grupu muzi?kih stilova nastalih mje?anjem srske folk muzike i nekih ?anrova popularne muzike, naj?e??e popa i densa, ali nekad i elektronske muzike i hip hopa.

Ova vrsta muzike je jednostavna i pjevljiva i uz nju se mo?e plesati. Pristupa?na je velikom broju slu?alaca. Djela zabavne muzike ?ive sa trenutnom publikom i nemaju trajnost koju ima "umjetni?ka muzika". Jedan hit zamenjuje se drugim.

?lager, nastao u prvoj polovini 20. veka, je ima osjetan uticaj na zabavnu muziku. ?lageri su popularne vokalne kompozicije sa jednostavnom instrumentalnom pratnjom. ?lageri su bili popularne arije i pesme iz opereta izvo?ene van muzi?ke scene. Kasnije nastaju i originalne kompozicije. Otuda i izraz ?lager (nema?ki Schlag-udar), ?to zna?i pjesma ?ija melodija brzo, "na prepad", osvaja ljubitelje zabavne muzike, prete?no omladinu.

Poseban uticaj na zabavnu muziku izvr?ili su ?ansoni, jednostavne pjesme ljubavnog sadr?aja uz instrumentalnu pratnju, francuskog porekla, koja poti?e jo? iz 11. vijeka. Me?u najpoznatijim ?ansonjerima druge polovine 20. vijeka su Edit Pjaf, ?arl Aznavur, Iv Montan, ?ilber Beko. Kod nas izvanredan kompozitor, pisac tekstova i izvo?a? ?ansone je ?or?e Bala?evi?.

Preuzeto sa : Wikipedia

[Manjane]

Klasi?na muzika

Klasi?na muzika ili takozvana ozbiljna muzika jeste grana muzi?ke kulture koja se svodi na pojam umetni?ka muzika. U svakodnevnom govoru, taj pojam slu?i za razlikovanje umetni?ke od muzike koju ozna?avamo kao narodnu, zabavnu, komercijalnu ili prosto re?eno, ?und muziku, koja se stvara, objavljuje i izvodi samo radi zabave i lake zarade, bez neke veze sa umetni?kim izra?avanjem.

Klasi?nu muziku su stvarali veliki majstori Evropske muzi?ke pro?losti i prvenstveno, ovim izrazom se ozna?ava muzika stvarana od epohe baroka (po?etak sedamnaestog veka), pa sve do kompozitora na?eg razdoblja. Osim ove postoje i neke specifi?ne klasi?ne muzike, kao na primer klasi?na muzika Indije, koja ima izgra?ene lestvice i muzi?ke sisteme, pa i vlastite stvaraoce. Specifi?no obele?je klasi?ne muzike novijeg razdoblja (dvadeseti i dvadeset prvi vek), jeste da je sve vi?e stvaraju i kompozitori zemalja izvan Evrope, prete?no pod uticajem foklora svojih zemalja.

?ta klasi?na muzika obuhvata?

Klasi?na muzika obuhvata vrlo ?iroku lepezu muzi?kog, umetni?kog stvaranja. U oblast klasi?ne muzike spadaju: Kamerna muzika, koncertna ili kocertantna muzika (za jedan, dva ili vi?e solisti?kih instrumenata i orkestar), simfonijska muzika, oratorijumska (vokalno - instrumetnalna muzika), za vokalne soliste, hor i orkestar, operska muzika.

Pod pojam klasi?ne muzike, mo?e se podvesti (iako se to ?esto ne ?ini) i takozvana stara muzika, muzika koju su stvarali poznati ili anonimni stvaraoci iz Evropskog srednjeg veka i renesanse. Sa razvojem muzi?ke teorije, estetike i istorije, period postojanja klasi?ne muzike i dela koja ona obuhvata, sve se vi?e pomera na ranija razdoblja Evropske istorije, ?to je vrlo dobra, ohrabruju?a pojava.

Klasi?na muzika napokon obuhvata i brojne umetnike - stvaraoce i izvo?a?e - koji su je tokom vremena, sve do na?ih dana u?inili veoma poznatom i popularnom ?irom sveta. Svaki je od stvaralaca to jest, kompozitora, bio i ostao predstavnik specifi?nog stilskog pravca pod ?ijim je uticajem stvarao. Barok, klasicizam, romantizam, realizam, impresionizam, moderna avangardna stremljenja... sve su to stilski pravci koji su dali brojne umetnike - kompozitore i izvo?a?e, vokalne ili instrumentalne.

Sve u svemu klasi?na muzika je najobuhvatnije i najrasko?nije podru?je umetni?ko - muzi?kog stvaranja ali ipak, ro?eno iz prvobitne, izvorne narodne, muzi?ke kulture, udahnuv?i joj jedan specifi?an, uzvi?en, umetni?ki, muzi?ki karakter i izraz.

Preuzeto sa : Wikipedia

[Manjane]

Opera

Opera se mo?e definisati kao drama u kojoj glavni akteri uglavnom pevaju ve?inu svoje uloge. Smatra se jednim od najkompleksnijih oblika umetnosti. Kombinuje pevanje, glumu, orkestralnu muziku, kostime, scenario (libreto), a ?esto i balet kao vrstu plesa.

Re? opera je skra?eni oblik italijanskog izraza opera da musisa (muzi?ko delo), ?ime se ?eli opisati opera kao zbir muzi?kih dela: solo pevanja, horskog pevanja, kao i igre u jednom delu. Prvo delo koje se smatra operom u dana?njem smislu je opera Dafne (Daphne) italijanskog kompozitora Jakopa Perija (Jacopo Peri) iz 1597. godine, a tekst za tu operu je obnovio Otavio Rinu?ini. Napisana je za elitni krug firentinskih humanisti?kih umetnika koji su se okupljali u prostorijama "Camerata". Namera je bila da se operom Dafne o?ivi klasi?na gr?ka tragedija, kao deo celokupnog bu?enja anti?kih vrednosti u periodu renesanse. Slede?a Perijeva opera Euridika (Euridice) iz 1600. godine je najstarija sa?uvana operska partitura.

Pevanje predstavlja samu sr? opere. U velikoj operi (grand opera), vrsti opere koja se naj?e??e izvodi u dana?nje vreme, ?itav tekst je pevan. Ovakve opere obuhvataju kako solo pevanje, tako i horske deonice i igra?ke numere (uglavnom baletske), a ?esto su i briljantni primeri likovne umetnosti u pogledu scenografije i kostima. Za razliku od ovoga, u komi?nim operama (opera buffa) naj?e??e nema ve?ih, grandioznih scena, a ?esto ni hor nije toliko zastupljen, a radnja izme?u arija je prikazana re?itativima (it. recitativo), polu-govornim polu-pevanim pasa?ima uz (uglavnom samo akordsku) pratnju naj?e??e redukovanog orkestra ili klavijaturnog instrumenta (klavir ili ?embalo). Sam termin komi?na opera ne implicira zabavnu radnju. Ovaj naziv se odnosi na opere sa vedrijom temom od tzv. ozbiljnih opera (it. opera seria). Ova razlika se pojavila u 18. veku i smatralo se da komi?ne opere treba da se bave obi?nim ljudima i mestima i da imaju sre?an kraj, dok ozbiljne opere treba da se bave mitolo?kim ili istorijskim temama koje se zavr?avaju tragi?no. Kasnije, tema komi?nih opera je postala osnova za veristi?ke opere, ali one su se naj?e??e zavr?avale tragi?no (takve su Travijata (La Traviata) ?uzepea Verdija (Giuseppe Verdi), Selja?ko po?tenje (Cavalleria Rusticana) Pjetra Maskanjija (Pietro Mascagni), Boemi (La Boh?m?) i Madam Baterflaj (Madamme Butterfly) ?akoma Pu?inija (Giacomo Puccini) i mnoge druge). Veselije teme su u 19. veku postale osnova za operete koje su se kasnije (u 20. veku) razvile u vodvilje i (najpre u SAD-u) mjuzikle.

Peva?ke uloge se u operi razvrstavaju po rasponu i boji glasa. Mu?ki glasovi mogu biti (od najvi?eg ka najni?em) kontratenor (it. contratenore), tenor (it. tenore), bariton (it. baritono), bas-bariton (it. baritono basso) i bas (it. basso). ?enski glasovi su sopran (it. soprano ), mecosopran (it. mezzo[-]soprano) i alt (it. alto), koji se nekada nazivao i kontralt (it. contralto). Svaki od ovih glasova ima i podvrste (na primer, kod soprana to su lirski sopran, dramski sopran, koloraturni sopran, spinto sopran, i kao posebna vrsta, vagnerijanski sopran).


Kompozitori

    * Italijanski kompozitori
          o ?uzepe Verdi (Giuseppe Verdi)
          o ?akomo Pu?ini (Giacomo Puccini)
          o Pjetro Maskanji (Pietro Mascagni)
          o Ru?ero Leonkavalo (Ruggiero Leoncavallo)
          o Gaetano Doniceti (Gaetano Donizetti)
          o ?oakino Rosini (Gioacchino Rossini)
          o Vin?enco Belini (Vincenzo Bellini)
    * Francuski kompozitori
          o ?or? Bize (Georges Bizet)
          o ?arl Guno (Charles Gounod)
    * Nema?ki kompozitori
          o Volfgang Amadeus Mocart (Wolfgang Amadeus Mozart)
          o Ludvig van Betoven (Ludwig van Beethoven)
          o Rihard Vagner (Richard Wagner)
    * Srpski kompozitori
          o Isidor Baji?
          o Rudolf Bru?i
          o Stevan Hristi?
          o Petar Konjovi?
    * Ruski kompozitori
          o Modest Petrovi? Musorgski
          o Petar Ilji? ?ajkovski
          o Mihail Ivanovi? Glinka
    * Ostali slovenski kompozitori
          o Jakov Gotovac (Jakov Gotovac)
          o Bedr?ih Smetana (Bed?ich Sm?tana)


    * Napomena - ve?ina nuzi?kih primera iz opera je navedeno prema Opera kalauz - Kert?sz Iv?n ? Fiesta-Saxsum 1997.

Preuzeto sa : Wikipedia

[Manjane]

Pank

Pank (eng. Punk) je sub-kultura, alternativna kultura i kultura mladih zasnovana na me?udejstvu kulturolo?kih elemenata razli?itih od elemenata popularne kulture i ostalih sub-kultura. Pank poseduje sopstvenu prepoznatljivu muziku, ideologiju, stil obla?enja, vizuelni identitet, igru, knji?evnost i film. Pankeri su uglavnom mladi ljudi druga?ijeg mi?ljenja, kojima je zajedni?ki duh anti-establi?menta i nepriznavanje kanona. Nakon ?to je isplivao na povr?inu u Velikoj Britaniji i Sjedinjenim Dr?avama sredinom '70-ih, pank se ra?irio po celom svetu i pretrpeo buran razvoj. Pank ?ini spoj odabranih, manjih sub-kultura, od kojih svaka isti?e svoj jedinstveni spoj kulturolo?kih elemenata panka. Nekoliko sub-kultura razvile su se od panka i dobile svoj prepoznatljivi izgled (gotik, grand? i emo). Pank poseduje jedinstveni odnos sa drugim alternativnim kulturama i popularnom kulturom u celini.

Kultura

S obzirom da je na?injen od skupa vi?e manjih, razli?itih sub-kultura, pank kultura se izra?ava na razli?ite na?ine. Nisu svi elementi panka deo svih pankerskih sub-kultura, ali su za ve?inu uobi?ajeni.

Muzika

Muzika je najva?niji deo panka. Ve?ina pank muzike spada u specifi?ni stil rok muzike, mada neki pank bendovi koriste i elemente drugih muzi?kih pravaca. Razli?iti pravci panka me?usobno se razlikuju po stilu muzike, ali im je uglavnom zajedni?ko to da su pesme kratke i sa jednostavnim aran?manima. Ve?ina pank pesama sastoji se od ?etiri akorda i retko traje du?e od tri minuta, a mnoge od njih traju samo 90 sekundi. Tipi?an pank bend uklju?uje bubnjeve, jednu ili dve elektri?ne gitare, bas i vokal. Te?ki bubnjevi, predistorzirane gitare sa mo?nim akordima, pevanje kroz nos, vri?tanje ili duboki glas uz minimalnu produkciju ?ine tipi?nu pank pesmu. Tekstovi pesama uglavnom se bave nezaposleno??u, dosadom i ostalim delovima surove realnosti urbanog ?ivota, a stil im je iskren i ?esto poziva i na sukob. Stihovi mnogih pank pesama sadr?e politi?ke stavove, otvoreno prozivaju autoritete ili pevaju o ljubavi i seksu na neromanti?an na?in.

Preuzeto sa : Wikipedia

[Manjane]

Rokenrol

Rokenrol (en: Rock 'n' Roll, skra?eno od Rock and Roll, ?esto samo Rock tj. Rok) je muzi?ki pravac i globalna potkultura. Rok se po prvi put pojavio u SAD-u 1950-tih godina. Nastao je pod uticajem d?eza i, prvenstveno, gitarskog bluza. Ve? 50 godina je najpopularniji muzi?ki ?anr sveta posebno u Evropi i Severnoj Americi. Rokenrol se nekad koristi kao sinonim za ?iri pojam rok, ali ?e??e rokenrol ozna?ava rane godine ?anra tokom 1950-ih i 1960-ih, dok se kra?i naziv rok upotrebljava za sve.

Tipi?ni rok sastav se sastoji od peva?a, gitare, bas gitare, i bubnjeva. Mnoge rok grupe koriste i druge instrumente poput klavijatura, daira, usne harmonike i dr.

Izraz rokati (en: rocking) prvi su upotrebili crkveni peva?i na ameri?kom jugu, a zna?io je osetiti versko ushi?enje. 1940-ih, me?utim, izraz je imao dvojako zna?enje: plesati, podrazumevaju?i sno?aj. Dobar primer ovoga je pesma Roj Brauna "Good Rocking Tonight" (dobro rokanje no?as).

Razvoj rokenrola

Rokenrol se prvi put pojavljuje kao poseban stil u Americi tokom ranih 1950-ih godina, iako se delovi rokenrola mogu ?uti u RnB izdanjima iz 1920-ih. Rani rokenrol je uskladio delove bluza, bugi vugija, d?eza i RnBa, a tako?e je imao elemente folklorne, crkvene i kantri muzike. Neki ?ak smatraju da je rokenrol utemeljen na muzici Fajv Points naselja u Njujorku tokom sredine 19. veka. Stanovnici Fajv Pointsa su prvi kombinovali afri?ku i evropsku, naro?ito irsku, muziku.

Pesme ovog ?anra pu?tane su samo na radio stanicama posve?enim RnBu, a belci su vrlo retko ?uli tu muziku na poznatim radio stanicama. 1951. godine, klivlendski did?ej Alan Frid je po?eo svirati tu vrstu muzike za belu publiku. Frid je prvi izumeo izraz "rock and roll" da opi?e ovaj stil RnB muzike.

Rokenrol pravac se, za razliku od improvizacije bluza, d?eza i soula, vratio klasi?nom muzi?kom obliku ali sa mnogo tvr?im i energi?nijim zvukom koji je vrlo brzo osvojio ceo svet. Jedna od prvih rokenrol pesama je ?ak Berijeva " Johnny B. Goode " (D?oni Bi Gud). Njega mnogi uzimaju za rodona?elnika roka, ali po?to tada?njoj muzi?koj industriji nije odgovarao kao crnac i stariji ?ovek u prvi plan je izba?en Elvis Presli, koji je uskoro postao prva rok zvezda (d King).

1954. godine, Elvis Presli snima lokalni hit "That's All Right Mama" u Sem Filipsovom San studiju u Memfisu. Elvis je svirao fuziju roka i kantri muzike, poznate kao rokabili. Me?utim, pravi uspon roka je zapo?ela pesma "Rock Around the Clock" sastava ?Bill Haley & His Comets? iz slede?e godine.

Posle Elvisa, kada je ve? rok ritam zahvatio ceo svet, javljaju se bendovi kao ?to su Bitlsi, Rolling Stones i ostali. U to vreme se javlja rok scena i kod nas. Prvi bendovi kao ?to su Zlatni prsti ostvaruju velik uspeh, ali sve to postaje zna?ajnije tek sa pojavom ve?ih bendova kao ?to su Bijelo Dugme, Smak, Ju grupa, itd. Me?utim prava ekspanzija rokenrola i njegovo zlatno doba po?inje sa dolaskom bendova kao ?to su Azra, Riblja ?orba, Zabranjeno Pu?enje i ostali.

Rokenrol ?anrovi

Muzi?ki ?anrovi koji su se razvili iz roka:

    * Progresivni rok (Progressive Rock)
    * Alternativni rok (Alternative Rock)
    * Hevi metal (Heavy Metal)
    * Pank rok (Punk Rock)

Pod?anrovi roka:

Detroitski rok - Gara?ni rok - Glam rok ? Hartlend rok - Instrumentalni rok - Ju?nja?ki rok - Soft rok ? Post rok ? Pab rok - Pustinjski rok - Psihadeli?ni rok - Simfonijski rok - Surf muzika - Hard rok ? Indi rok

Fuzijski ?anrovi:

Bluz rok - Kantri rok - ?elo rok - Flamenko rok - Folk rok - D?ez rok - Raga rok - Samba rok - Starosedela?ki rok - Tango-rokero

Preuzeto sa : Wikipedia

[Manjane]

Rege

Rege (eng. Reggae) je ?irok termin koji je, obuhvataju?i srodne varijetete muzi?kih stilova, isplovio sa ostrvske jamaj?anske nacije, posle 1960. Ovi stilovi uklju?uju: ska, rokstedi, ruts rege (eng. roots reggae), dab, denshol (eng. dancehall) i raga (eng. ragga), koji su svi, jedan za drugim, upe?atljivim stilskim talasima zamahnuli jamaj?ansku muziku, tokom 1960-tih i 1970-tih. Muzi?ki, ovi stilovi sadr?e uobi?ajeni odsecan ritam koji akcentuje pomo?ni udarac. Rege, me?utim, zna?i druga?ije mnogim ljudima. Mo?e biti vi?en prosto kao jo? jedan mo?an karipski plesni ritam, ali u isto vreme puno njegovih pesama ima visok politi?ki ton. ?esto povezan sa rastafarijanskom religijom, asketskom, hiljadugodi?njom verom koja je zasnovana delom na u?enjima Markusa Garvija iz 1920-tih i 1930-tih, o povratku u Afriku. Od svog dolaska na svetsku scenu posle 1960, rege je postao neverovatno popularan ?irom sveta. On je jedan od prvih pravih svetskih internacionalnih muzi?kih formi, i po svom poreklu i po svojoj privla?nosti.


Koreni

Prema nekim autorima jamaj?anska narodna (folk) kultura je izvorna afri?ka kultura, nepokvarena evropskim uticajem. Drugi smatraju da je presudan uticaj engleske kulture, s obzirom da je Jamajka decenijama bila engleska kolonija. Ustvari se nijedna od ove dve definicije ne mo?e apsolutno prihvatiti - jamaj?anska kultura je po svojim korenima afri?ka i taj uticaj je u znatnoj meri izra?en u svim vidovima jamaj?anskog narodnog stvarala?tva, me?utim taj afri?ki uticaj je pretrpeo velike izmene usled vi?evekovnog kolonijalnog ropstva i uticaja koje su evropski, odnosno engleski doseljenici imali.

Najuo?ljiviji afri?ki uticaj ogleda se u pokomaniji (Pocomania ili Kumina), afri?kom kultu obo?avanja predaka, ?iji rituali obuhvataju i pevanje i igranje. Pokomanija je u velikoj meri povezana i sa kultovima kao ?to su myalizam (eng. Mualism), Zajon Revajval (eng. Zion Revival) i Revivalizam (eng. Revivalism), s tim da je prvi vi?e afri?ki, drugi vi?e hri??anski orijentisan, dok tre?i kombinuje oba ova uticaja. Pokomanija posebno dobija na zna?aju od 60-tih godina 19. veka. U ovom periodu izra?en je uticaj hri??anstva u vidu crkvenih himni, koje su izvo?ene na ?afri?ki? na?in - kra?e strofe se naizmeni?no ponavljaju, naj?e??e jedan glas vodi dok ostali zatim ponavljaju, ovakvo pevanje je naj?e??e pra?eno sna?nim ritmom na perkusijama. Ovaj na?in pevanja i sviranje prihvati?e kasnije Rastafarijanci u svojim Najabingi (Nyabinghi) himnama.

Jamaj?anska muzika je oduvek kombinovala ritam Afrike i melodiju Evrope. Prva ?iroko rasprostranjena muzi?ka forma na Jamajci bio je kvadril. Nastao je iz poku?aja crna?kih seoskih bendova da kopiraju evropsku muziku za igru, odnosno muziku koju su evropljani igrali na svojim balovima. Kvadril bendovi su kao osnovu koristili narodne pesme Jamajke. Obi?no su se sastojali od dve gitare, bend?a, flaute i violine.

Krajem 19. veka bila je izra?ena velika stopa migracije u zemlje Centralne Amerike, kao sto su Kuba, Panama i Kostarika. Ve?ina ovih emigranata su bili sezonski radnici, koji su se zatim vra?ali na Jamajku donose?i nove kulturne uticaje. Kuba je, geografski, najbli?i sused Jamajke, zato i ne ?udi da je osnovni ritam menta sli?an onome kod kubanske rumbe. Me?utim, postoji jasna razlika u muzici biv?ih engleskih i latinskih kolonija. Dok se muzika biv?ih engleskih kolonija (Ar end Bi - eng. R&B, kalipso, rege) obi?no zasniva na pravilnom, konstantnom ritmu, muzika biv?ih ?panskih i portugalskih kolonija (samba, meringe, rumba) je naj?e??e poliritmi?na i, na neki nacin, vi?e afri?ka. Ovo obja?njava za?to rege ima mnogo vi?e sli?nosti sa kalipsom nego sa rumbom, iako je Trinidad mnogo udaljeniji u odnosu na Jamajku nego Kuba. Bez obzira na svoje poreklo, mento je bio najpopularnija muzi?ka forma na Jamajci sve do 30-tih godina 20. veka. ?ak je i danas mento zadr?ao ne?to od svoje popularnosti, pre svega u seoskim oblastima. Mento bendovi naj?e??e imaju gitaru, flautu, bend?o, violinu, pikolo flautu, rumba kutiju, ?ejkere i zve?ke. Jedan od najpoznatijih mento izvo?a?a bio je ??ugar Beli? Voker (eng. ?Sugar Belly? Walker).

Po?etkom dvadesetog veka Jamaj?ani sve ?e??e odlaze u SAD na rad, naj?e??e na planta?ama pamuka. Sa sobom donose do tada nepoznat zvuk na Jamajci - ameri?ki R&B (rhythm & blues).


Sound Systems

Nastanak sound systema - velikih pokretnih diskoteka, koje su radile po ku?ama, igrankama i no?nim klubovima - bio je ekonomski neophodan. Mali broj Jamaj?ana bio je u mogu?nosti da sebi priu?ti radio ili gramofon, a kamoli dovoljno sna?an razglas koji bi zadovoljio potrebe ?ivog nastupa. Ovakve pokretne diskoteke okupljale su ljude po ulicama i klubovima i omogu?avale im da za "sitan novac" slu?aju i igraju uz najnovije hitove.

Jedan od prvih ovakvih sound systema bio je Tom "The Greate" Sebastian, koji je ubrzo po?eo da dobija konkurenciju od strane Sir Coxsone Downbeat-a, Duke "The Trojan" Reid-a i Lloud "The Matador" Daley-a.

40-tih godina 20. veka veliki proj Jamaj?ana odlazio je na privremeni rad u SAD, odakle su donosili nove plo?e ameri?kog R&B-a, koje su postale veoma popularne me?u lokalnom publikom. Vlasnici sound systema su kupovali ove plo?e, i to sve do kojih su mogli da do?u, da bih zatim pu?tali na svojim igrankama. Sound system koji je imao najve?i broj eskluzivnih hitova dobijao je najve?u popularnost i, naravno, najvise je zara?ivao. Da bi sakrili naziv hita od ostalih sound systema DJ-evi su ?esto uni?tavali sve oznake na ploci. Me?utim postojala je i mra?na strana ovakvih igranki - rivali su pla?ali siled?ijama da rasturaju suparni?ke igranke i zapo?inju tu?e, daju?i im lo? glas.

Najslu?anija muzika na Jamajci 50-tih je bio ameri?ki R&B, sto je uostalom i bilo razumljivo - crnci sa juga SAD-a i Jamaj?ani su iskusili ropstvo i u to vreme su do?ivljavali sli?ne drustvene promene, kao ?to su masovne migracije iz sela u grad. Najpopularniji su bili Fats Domino, Chuck Berry, Louis Jordan.

Me?utim, krajem 50-tih godina popularna muzika u Americi po?inje da se menja, po?injala je rock?n?roll era. Ovako je ovu promenu opisao Coxsone Dodd, jedan od pionira sound systema : "Ameri?ka muzika je po?ela da se manja u rock?n?roll, ali Jamaj?ani nisu voleli rock?n?roll. Posao je po?eo da opada. Kako vise nije bilo moguce kupiti amari?ke R&B plo?e, odlu?io sam da ih sam snimam. Zapo?eo sam da radim sa Roland Alphonso-m u Federal studiju i nakon nekoliko proba imali smo snimak koji je mogao da pokrene masu na igrankama." Uskoro su i drugi vlasnici sound systema po?eli da snimaju sopstvene plo?e - bio je to po?etak muzi?ke industrije na Jamajci. Producent je pla?ao snimanje i zakupljivao muzi?are. Zavr?en snimak je bio vlasni?tvo producenta, dok je autor dobijao samo nekoliko funti. Nepravedno? - mo?da, ali producent je preuzimao ?itav rizik.

Producenti nisu imali nameru da ove ploce prodaju, jednostavno su im trebali sve?i hitovi za igranke. Ove rane snimke je tesko definisati, bili su mesavina menta i R&B zvuka. Neki od prvih autora koji su snimili svoje plo?e bili su Bunny&Scully, Laurel Aitken, Theophilus Beckford, Alton Ellis, Derrick Morgan, Eric Morris, Owen Gray. Prva jamaj?anska plo?a koja je stigla na prvo mesto nacionalne top liste bila je "Boogie Rock" Laurel Aitken-a. Poznate pesme ovog perioda bile su i "Little Sheila", "Boogie In My Bones" (Laurel Aitken), "Now We Know" (Derrick Morgan), "I For Love" (Owen Gray). "Easy Snappin' " Theophilus Beckford-a, koji je poznatiji kao klavijaturista, bila je veliki hit. Sa svojim nagla?enim off beat-om nije bila samo imitacija R&B-a, ali to jo? nije bio ni ska. Laurel Aitken je bio najzna?ajniji autor pre-ska ere, on se kasnije preselio u London, gde je 60-tih nastavio uspe?nu ska karijeru.

I pored nekih uticaja mento i kalipso zvuka, najve?i broj ovih prvih simaka bili su poku?aji kopiranja ameri?ke R&B muzike. Pesma koje je ovo preokrenula bila je "Oh Carolina". Na legendarnom session-u producent Prince Buster je pokusao da spoji melodi?ne vokale Folkes Brothers-a i sna?an ritam na perkusijama rastafarijanskog bubnjara Count Ossie-a. Rezultat je bio zadivljuju?i, ova pesma je po mnogima bila godinama ispred svog vremena. Ali svi ovi uticaji kombinaciji - R&B, mento, rastafarijanizam i jazz - po?eli su da se sklapaju u ne?to sasvim novo, u novi, originalni, jamaj?anski zvuk.


Roots

"Najpre smo pod pojmom reggae podrazumevali nesto aljkavo, neuredno. A onda je to po?elo da dobija novo zna?enje, po?elo je da se odnosi na ne?to ?to dolazi od naroda. Svakodnevne stvari. Stvari iz geta, iz mase. Stvari koje ljudi pri?aju i rade svaki dan, mi smo samo na to dodali muziku. Reggae je po?eo da govori o stvarnim ljudima, ljudima koji pate." (Toots Hibbert, jedan od pionira reggae zvuka).

Iskustva ljudi sa ulice, zvuk geta, odmah se povezao sa Rasta filozofijom. Rastafarijanizam, ve? i po svojoj definiciji religija potla?enih, izrabljenih, brzo nai?ao na pristalice me?u ljudima iz geta. I, naravno, ovaj spoj je bio tako jak da ga ni?ta vi?e nije moglo zaustaviti. 1966. car Hajle Selasije I posetio je Jamajku, njegov dolazak organizovala je vlada jer se nadala da ako Selasije sam ka?e rastafarijancima da nije bog, oni ?e mu poverovati. Poseta je proizvela potpuno suprotan efekat, samo je jos vise u?vrstila njegovu veru, Raste su odbile da poveruju u njegove re?i, kao ?to ?e odbiti da poveruju u njegovu smrt 20 godina kasnije.

Ska, rocksteady i rani reggae bili su pre svega muzika za igru. Me?utim, nova decenija je donela i nove promene - mogu?nost da muzika postoji sama zbog sebe. Novi bendovi nisu vi?e hteli da zadovoljavaju ?elje producenata, zahtevali su umetni?ku slobodu, pravo da samostalno odlu?uju o svojim pesmama. Bilo je to ro?enje roots reggae-a. Jedna od pesama koje su ozna?ile po?etak ove promene je "Blood and Fire" (Niney Holness). Imala je zvuk uz koji si mogao da igra?, ali ljudi su radije stajali da ?uju ?ta pesma ima da kaze - govorila je o sudnjem danu koji dolazi.



Bob Marli

Religija je imala zna?ajno mesto u roots reggae-u, ali svest o drustvenoj nepravdi i ?elja da se to izmeni bili su zvezda vodilja ovog zvuka. To je bilo vreme velikih politi?kih sukoba na Jamajci. Na jednoj strani je bio Michael Manley, lider opozicione partije PNP (People's National Party), koji se zalagao za socijalizam i povezivanje Jamajke sa Kubom. Na drugoj strani bio je Edward Seaga sa svojom JLP (Jamaica Labour Party) partijom, koji je vladao uz podr?ku Amerike i CIA. I jedan i drugi su poku?avali da pridobiju ljude iz geta, 1972. pobedio je Manley, zahvaljuju?i i podr?ci nekih reggae muzi?ara kao ?to je Max Romeo. Me?utim, ova pobeda nije doprinela smirenju situacije na Jamajci. Sada u opoziciji, Seaga je u pomoc CIA okupljao bande i naoru?avao ih za politi?ku borbu. Ubrzo su obe partije imale svoje pristalice, koje su naoru?ane prinu?ivale ljude da se opredele, na ulicama Kingstona se odigravao pravi rat. Na?alost, ovakvo stanje na Jamajci traje i danas, politi?ki sukobi na ulicama su ?e??i nego ikad.

U ovakvoj atmosferi je 1976. do?lo i do atentata na Bob Marley-a, koji je na sre?u pre?iveo. U ovakvoj atmosferi je nastala i "Two Sevens Clash" (The Culture), koja je svojom apokalipti?nom vizijom skrenula pa?nju celokupnog sveta na zbivanja na Jamajci.

Ovaj period obele?io je veliki broj izvanrednih muzi?ara, me?u njima Lee Perry, Bob Marley, Max Romeo, Jimmy Cliff, Dennis Alcapone, U Roy, The Culture, Burning Spear, The Abyssinians, Dennis Brown....1972. snimljen je film "The Harder They Come", u kome je glavnu ulogu igrao Jimmy Cliff, a koji je govorio o surovoj stvarnosti u jamaj?anskoj muzi?koj industriji. Film je postao veoma popularan i izvan Jamajke i znatno je dobrineo internacionalnom priznavanju reggae muzike. 1973. izdat je album "Catch A Fire" (Bob Marley & The Wailers), koji se smatra prvim reggae albumom - do tada su se uglavnom izdavale samo kolekcije singlova. Po prvi put su reggae muzi?ari po?eli da prave muziku za inostrano tr?i?te, neke od pesama su i naknadno rearan?irane kako bi odgovarale evropskom uhu.

Iako su i ranije poneki muzi?ari prihvatali Rastafarijanizam, do 1973. bilo ih je zanemarljivo malo. Prva reggae zvezda koja je nosila dredove na sceni bio je Big Youth. Rastafarijanci su do tada smatrani za otpadnike i kriminalce, ali sa dolaskom reggae muzike stvari se menjaju. Ubrzo su svi poznatiji reggae muzi?ari imali dredove i pevali o Selasiju (posmatraju?i omote Marley-evih albuma mo?e se primetiti kako mu dredovi postepeno rastu). Jo? tada su Holness i Romeo upozoravali na talas la?nih Rasta, ali oni nisu mogli ni da sanjaju da ?e neku deceniju kasnije ljudi po celom svetu nositi dredove i crveno-zuto-zelene kapice, bez ikakve veze sa Rastafarijanizmom. Veze reggae muzike sa Rasta religijom je, narocito u o?ima inostrane publike, bila toliko jaka da su predstavnici stranih izdava?kih ku?a, kada su do?li na Jamajku u potrazi za talentima, jednostavno odbijali da potpi?u ugovore sa peva?ima koji nisu bili Raste i nisu imali dredove.

Veliki uticaj u internacionalnom ?irenju reggae muzike imao je i engleski punk pokret. Punk bend The Clash radio je obrade roots reggae pesama, kao sto su "Police & Thieves" (Junior Murvin), a u londonskim punk klubovima reggae DJ-evi su pu?tali muziku, jer je tada samo mali broj punk bendova imao snimljene albume. Punk publika je lako prihvatila roots - iako su stilovi bili veoma razli?iti, ose?anje koje ih je proizvodilo bilo je isto, poziv na pobunu protiv postoje?eg sistema im je bio zajedni?ki. Neki mla?i reggae bendovi, kao ?to je Misty In Roots, nastupali su zajedno sa engleskim punk bendovima u projektu "Rokom protiv rasizma".

Me?utim, taman kad je reggae postajao popularan izvan zemlje, na Jamajci su stvari ponovo po?ele da se menjaju - zapo?injala je vladavina dancehall-a.


Toasting

Iako do kraja 60-tih toasting stil nije imao zna?ajnijeg uticaja na jamaj?ansku muzi?ku industriju, koncept toasting-a koji podrazumeva da disk jockey prica ili repuje preko pesme koju pu?ta je zapravo jedan od najstarijih u lokalnoj muzi?koj tradiciji. Jo? od nastanka prvih Sound system-a 40-tih DJ-evi su neprestano smi?ljali nove na?ine da privuku i zabave publiku na svojim nastupima. Najpre su to ?inili izborom pesama koji je bio originalniji i ?iri nego kod konkurencije. Najve?i hitovi, a to su naj?e??e bili oni koji se nigde drugde nisu mogli ?uti, bili su zlata vredni. Dana?nji "white label" omoti koje koriste klubski DJ-evi imaju svoje korene u obi?aju Sound systema da uklanjaju sve oznake se hit plo?a kako ih konkurencija ne bi nabavila. Hitovi su mogli da izgrade reputaciju, ali posao DJ-a je bio i da obezbedi da se publika zabavlja ?ak i kada ponestane hitova. Po?elo je sa zvu?nim nadimcima i neobi?nim obla?enjem, a nastavilo kroz interakciju sa publikom, pri?anjem i pevanjem preko plo?e koja se pu?tala. Ubrzo je selector bio taj koji je fizi?ki stavljao iglu na plo?u, dok je uloga DJ-a (ili danasnjeg MC-a) postala mnogo zahtevnija.

Ubrzo su nastupi DJ-eva postali mnogo popularniji i tra?eniji od samih plo?a koje su im slu?ile kao podloga. Prvi DJ koji je snimio album bio je Sir Lord Comic, me?utim najpopularniji i najuticajniji DJ toga vremena bio je Count Matchuki. Nije dugo potrajalo pre nego ?to se na sceni pojavila nova generacija DJ-eva ili toaster-a, sa potpuno novim zvukom, bili su to Dennis Alcapone, U-Roy, Big Youth i I-Roy. Oni su oti?li daleko od svojih prethodnika, stvaraju?i plo?e toliko druga?ije od originala, da ga je te?ko i prepoznati. U-Roy je bio taj koji je obezbedio priznanje toasting stilu - njegove plo?e su bile mesecima na prvim mestima svih jamaj?anskih top lista. Njegova uzre?ica je bila "Budi uvek siguran da se ne udaljava? od ritma i da se ritam ne udaljava od tebe!". U industriji koja nikada svojim muzi?arima nije pla?ala vi?e od ?ake dolara i u kojoj je pojam autorskih prava bio potpuno nepoznat iznenada je postalo veoma unosno imati jednog momka koji pri?a preko plo?e drugog, dok je zarada odlazila pravo u ruke tre?em koji je sve to producirao.

Sredinom 70-tih najpoznatija imena toasting scene bili su Dillinger, Tappa Zukie i Prince Far I. Zapravo, prate?i i ugledaju?i se na roots pokret koji se u to vreme razvijao, pesme kao ?to su "Under Heavy Manners" (Prince Far I) ili "MLPA" (Zukie), svojim socijalno svesnim tekstovima daleko su prevazisle nekada?nje granice ovog stila.

1973. mladi jamaj?anski emigrant Clive Campbell osnovao je u Bronksu, SAD, Sound system nalik onima koje je slu?ao na Jamajci kao decak. Pod imenom DJ Herc pu?tao je najpre reggae, ali je ubrzo shvatio da mladi crnci u Americi mnogo bolje reaguju na toasting koji je radio preko toga. Zato je pokusao da pri?a preko funk i disko hitova i uspeh je bio trenutan. MC Coke La Rock je preuzeo toasting, dok se Herc koncentrisao na miksovanje - isecao je sve osim vrhunca pesme (brejka) i onda ga neprestano ponavljao. To su bili prvi hip-hop ritmovi, po?eci kasnije najpopularnije "crna?ke" muzike u Americi. Na sli?an na?in na koji je pre ?etiri decenije R&B uticao na formiranje autenti?nog jamaj?anskog zvuka, ovoga puta je jamaj?anski toasting odredio budu?nost moderne ameri?ke muzike.


Dancehall

Jamaj?anska muzicka industrija oduvek je bila poznata po tome da se upravlja po ?eljama svojih konzumenata, po?ev od sound systema 40-tih, preko ska i reggae perioda, uvek je publika bila ta koja odlu?uje o tome ?ta ?eli da ?uje - na ovaj na?in dancehall predstavlja samo povratak tamo odakle je sve po?elo - u plesne sale.

Krajem 70-tih Jamajka se menjala i spolja i iznutra, ulazila je u eru globalizma, punu obe?anja o bogatstvu i napretku. Publika je postajala umorna od roots pesama obojenih rastafarijanizmom i socijalnim temama, sve tra?enije su bile "lak?e" stvari, ne?to uz ?ta je moglo da se igra bez razmi?ljanja. Sugar Minott je bio jedan od prvih autora koji im je to i obezbedio. Preko dana je radio u Studio One, a no?u je snimao svoje pesme, pevaju?i nove re?i preko starih melodija. Njegovi snimci automatski su postajali hitovi.

Sly & Robbie, sa svojim session bendom Roots Radics, obele?ili su po?etak dancehall ere obradama starih hitova. Roots Radics su uskoro postali najbolji session bend toga vremena, sastavljen od sjajnih muzi?ara. Barrington Levy je uz njihovu pratnju postao prvi dancehall peva? koji je postao zvezda. Ubrzo su usledili i Junior Reid, Half Pint i Frankie Paul. Nova generacija DJ-eva zamenila je stare velikane toasting scene Kilimanjaro, Black Scorpio, Captain Sinbad, Clint Eastwood, Charlie Chaplin, Shaggy, Yelloman, Eek A Mouse, Garnett Silk, Tony Rebel. Pojavili su se i ?enski DJ-evi, kao ?to Lady Saw, Lady Shabba, Sister Nanncy.

Intenzivan razvoj tehnologije omogu?io je razvoj jos jednog novog ?anra - ragga (raggamuffin). Ragga je gotovo u celosti ura?en na osnovu kompjuterski generisanih ritmova. Jedna od prvih u potpunosti kompjuterski sintetisanih pesama bila je "Under Mi Sleng Teng" (Wayne Smith). Nova generacija ragga muzi?ara donela je imena kao ?to su Buccaneer, Caplton, Shabba Ranks, Macka B, Bounty Killer, Cobra. Buju Banton je bio jedan od muzi?ara koje je po?etna gre?ka umalo ko?tala karijere. Tek ?to je potpisao veliki ugovor u Evropi Banton je objavio pesmu "Boom Bye Bye" u kojoj otvoreno poziva na ubijanje homoseksualaca. Svet je bio zapanjen, negativne kritike su upu?ivene ne samo njemu vec i celokupnoj jamaj?anskoj muzi?koj industriji. Nije mu dugo trebalo da shvati svoju gre?ku, uputio je javno izvinjenje, a ubrzo nakon toga je postao i Rastafarijanac.

Velika potra?nja, ali i jo? ve?i broj novih DJ-eva uslovio je da se izme?u njih javi bespo?tedna konkurencija. Nasilje je sve ce??e bilo tema njihovih pesama, i to poziv na nasilje, zatim na rasnu mrznju i homofobiju. Ovakva je situacija na dancehall sceni i danas, ali, sre?om, postoji i veliki broj izuzetaka, peva?a i DJ-eva koji u svojim pesmama propovedaju rasnu i socijalnu jednakost i po?tovanje, vra?aju?i se tako originalnom duhu reggae muzike.

Preuzeto sa : Wikipedia

[Manjane]

Turbo-folk

Turbo-folk je muzi?ki ?anr nastao u Jugoslaviji 1980ih godina. Nastao je pod uticajem popularnih pop-folk izvo?a?a 80-ih kao ?to je Lepa Brena. Vrhunac popularnosti dostigao je 1990ih u Srbiji. Imao jak uticaj na pop-folk i tehno-folk muziku biv?ih jugoslovenskih republika, ali i nekih drugih zemalja kao recimo Bugarske.

Za turbo-folk se ka?e da je kafanska muzika, a izuzetno je popularan naziv narodnjaci, kako za muziku tako i za izvo?a?e. Termin turbofolk prvi je upotrebio peva? Rambo Amadeus.


Razvoj turbofolka

Turbofolk je nastao iz pop-folka, uz veliki uticaj modernih stilova. Sam melos je me?avina srpske etno muzike i ciganske muzike, a osje?a se uticaj i arapske, turske i gr?ke narodne muzike.

Uporedo sa razvojen turbo-folka u Gr?koj se razvija Laika, toliko sli?an turbo-folk muzici da se mo?e re?i da je najve?a razlika u jeziku.


Predstavnici turbofolka

Nazna?ajnija predstavnica, i tzv. simbol turbofolka je srpska peva?ica Svetlana Ra?natovi? - Ceca. Njen primer slede ostali izvo?a?i (Dragana Mirkovi?, Rada Ad?i? - 'Dara Bubamara' i jo? desetine izvo?a?a, kojima popularnost svakim danom raste).

Tako?e veliki deo peva?a starije ?novokomponovane? narodne muzike, ostaju popularni i na sceni, kao ?to su Lepa Brena, Lepa Luki?, ?emsa Suljakovi?, Bora Drlja?a, Mile Kiti?, Milo? Bojani?, Mitar Miri? i drugi.


Turbofolk u Srbiji

Autenti?na srpska pop muzika nastala postepenim ubacivanjem elektri?nog i elektronskog zvuka i popularnih zapadnih ritmova ? od rok i disko muzike, preko esid d?eza i hip-hop do repa i densa ? u matricu ?novokomponovane narodne muzike?. Turbofolk je danas mo?da najpoznatiji i verovatno najproblemati?niji autenti?ni srpski brend. Iako priznat u relevantnim radovima objavljenim na zapadu kao samo jedan pravac u okviru sve popularnijeg ?world music? zvuka, ovaj srpski pop ima te?ko popravljiv problem sa imid?om po?to je Ceci Ra?natovi?, najve?oj zvezdi turbofolka, godinama bio zabranjen ulaz u ve?inu zemalja Evropske zajednice.

Brojni kulturni arbitri nisu sasvim neosnovano turbofolk predstavili kao izum Milo?evi?evog re?ima po?to je bio zloupotrebljen nametanjem u medijima ?to je ?tetno uticalo na kvalitet turbofolka koji je ?esto lo?. Kriti?ari sa desnice tvrde da je turbofolk ugrozio srpski nacionalni identitet u vreme kada ga je trebalo ja?ati dok nasuprot tome levi?ari krive turbofolk za ?irenje nacionalizma u vreme kada ga je trebalo suzbijati. Militantniji i brojniji su kriti?ari koji dolaze sa levice i samoprogla?ene ?urbane Srbije?.

Od Kazablanke do D?akarte i od Tirane do Tihuane skoro da nema zemlje koja poslednjih decenija nije dobila i svoj turbofolk. Muzi?ki spotovi koje emituju satelitski kanali na arapskom jeziku izgledaju kao kopija spotova koji su u Srbiji prikazivani devedesetih. Andelina Ismajli ?Ceca kosovskih Albanaca? je na omotu svog prvog CD-a izgledala kao Cecina dvojnica.

I veliki broj zvezda tzv. zabavne muzike koristi turbofolk elemente. Zdravko ?oli? je poslednjih godina na svojim albumima koketirao sa turbofolk zvukom. Sam naziv turbo-folk u upotrebu je uveo muzi?ar Antonije Pu?i?, poznat pod svojim scenskim imenom Rambo Amadeus.


Kontroverze

Neki smatraju da je re?im Slobodana Milo?evi?a forsirao turbo-folk muziku i da je najve?i uzrok velikog skoka popularnosti ovakve muzike u Srbiji tokom 90-ih. Me?utim ostaje ?injenica da je ova muzika bila jako popularna i prije ovog re?ima i da joj je popularnost neprestano rasla kao i to da je turbo-folk jako popularan i van granica Srbije.

Preuzeto sa : Wikipedia

[Manjane]

Hevi metal

Hevi metal (en: Heavy metal) je ?anr rok muzike. Odlikuje se agresivnim i ?estokim ritmom i veoma poja?anim i distorziranim zvukom gitara, naj?e??e sa pretencioznim tekstovima i virtuoznom svira?kom tehnikom. Hevi metal je nastao pod uticajem hard roka, ali je manje komercijalan, agresivniji i ?esto sa br?im ritmovima. U hevi metalu su mogu osetiti i uticaji bluza, progresivnog roka i mnogih drugih stilova. Hevi metal grupe su sastavljene skoro isklju?ivo od gitarista, basista i bubnjara. Vrhunac popularnosti bele?i 80-tih godina pro?log veka.


Karakteristike

Osnovna obele?ja hevi metala su dominacija gitara i izra?en ritam. Me?utim, u svakom od pod?anrova hevi metala jedna ili vi?e navedenih karakteristika izostaje, pa se ti pod?anrovi u manjoj ili ve?oj meri razlikuju od originalnog hevi metala.

Prema "AllMusic.com "... u mno?tva raznih ?anrova i pod?anrova rokenrola, jedino su u hevi metalu glasno?a zvuka, "ma?izam" i teatralnost dovedeni do krajnosti".


Instrumenti

Naj?e??a postava nekog hevi metal sastava sastoji se od bubnjara, basiste, ritam gitariste, solo gitariste i peva?a (koji ne mora svirati neki od instrumenata). U pojedinim vrstama hevi metala koriste se i klavijature, dok ih drugi ?anrovi zanemaruju, iako pojavom i razvojem novih pod?anrova klavijature postaju sve popularnije.Zvuk gitare koji ima jaku distorziju, glavno je obele?je hevi metala i na?in da se dobije mo?niji, "te?ki" zvuk. Ne?to kasnije, hevi metalom po?inju dominirati mnogo kompleksnije solo deonice i gitaristi?ki rifovi. Hevi metal gitaristi koriste "svip-piking", "taping" i ostale usavr?ene tehnike brzog sviranja tako da je kod mnogih pod?anrova virtuoznost potisnula jednostavnost. Tako?e, kao posledica brzog tehnolo?kog razvoja pojavile su se mnogi novi na?ini generisanja ve?ta?kog gitarskog zvuka.

Peva?i "metala" stilski se zna?ajno razlikuju. Njihove glasovne mogu?nosti i stilovi kre?u se od klasi?nog hevi metal vokala Roba Halforda iz grupe D?udas prist (raspon glasa od nekoliko oktava) i klasi?nog vokala Brusa Dikinsona iz grupe Ajron mejden pa do namerno hrapavog glasa Lemija Kilmajstera iz grupe Motorhed, koja kombinuje hard rok zajedno sa hevi metalom, i me?anja metala sa operskim vokalom (grupa Najtvi? i druge).

Po?ev?i sa grupom Hu (koja je svojevremeno, u Ginisovoj knjizi svetskih rekorda ponela epitet "najbu?nije rok grupe na svetu") i D?imijem Hendriksom, rani hevi metal sastavi postavili su standarde za ja?inu zvuka na koncertima.

Kasnih sedamdesetih postalo je popularno kori??enje dve solo gitare, trend koji su prvi uveli sastavi Tin Lizi i D?udas prist. Bez obzira na ?injenicu da su dve gitare istovremeno ne?to ranije koristile grupe Vi?bon e?, Skorpions i AC/DC smatra se da je grupa Tin Lizi bila prva koja je dve solo gitare inventivno inkorporisala u svoj hevi metal zvuk. Ne?to kasnije, to isto su u?inili momci iz grupe D?udas prist, ali ovog puta sa dve ritam gitare.


Teme

Vrlo va?an aspekat hevi metala je vizuelni stil odnosno imid?. Omoti albuma i scenski nastupi imaju isto tako va?nu ulogu kao i muzika, iako se ?esto muzika isti?e u prvi plan. Saradnjom sa hevi metal muzi?arima mnogi umetnici nastoje da ?to raznovrsnijim nastupom u javnosti privuku publiku i potencijalne kupce. S obzirom na navedeno, mnogi smatraju da je hevi metal jedan od umetni?ki najslo?enijih muzi?kih ?anrova, slo?eniji od bilo kojeg drugog umetni?kog pravca. Dok se umetni?ka slika percipira vizuelnim putem a simfonija ?ulom sluha, imid? nekog hevi metal sastava i uobi?ajene teme o kojima govori njihova muzika izra?avaju se preko umetni?ki zami?ljenih omota albuma, scenskog nastupa, dominantnog raspolo?enja u tekstovima pesama i na?ina obla?enja ?lanova grupe, te, naravno, muzike koju izvode.

Istori?ari rok muzike nastoje dokazati da je hevi metal od zapadne pop muzike preuzeo elemente eskapizma, odnosno bekstva od stvarnosti koji se ogleda u futuristi?kim i fantasti?kim tekstovima pesama, dok je od afroameri?kog bluza prihvatio realisti?nije elemente vidljive kroz insistiranje na gubitku, depresivnosti i usamljenosti.

Ako su auditivni i tematski aspekti hevi metala uglavnom pod uticajem realizma pokupljenog iz bluza, onda su imid? i vizuelne komponente prete?no pod uticajem fantastike zapadnog popa. Teme tame, zla, snage i apokalipse su, zapravo, metafore za stvarne ?ivotne probleme. Kao reakcija na ?ljubav i mir?, parolu hipijevske supkulture ?ezdesetih godina, hevi metal je tipi?an predstavnik kontrakulture gde tama potiskuje svetlost i gde je sre?an zavr?etak u popu zamenjen slikama gole realnosti koja nije uvek tako bezbri?na kao ?to izgleda. Iako obo?avaoci tvrde da tematika mraka ipak nije dominantna u hevi metalu, mnogi kriti?ari optu?uju ceo ?anr zbog insistiranja na negativnim aspektima stvarnosti.

Hevi metal obra?uje mnogo ?te?e? teme negoli tipi?ni pop pedesetih, ?ezdesetih i sedamdesetih godina sa naglaskom na ratu, nuklearnom uni?tenju, zaga?enje ?ivotne sredine, te politi?koj i verskoj propagandi. Pesme "War Pigs" grupe Blek sabat, "Killer of Giants" Ozija Ozborna, "... And Justice for All" (kao i pesma "Disposable Heroes") grupe Metalika, "Two Minutes to Midnight" sastava Ajron mejden, te mnoge pesme grupe Sistem of a daun su primeri ozbiljnih doprinosa hevi metala raspravi o stanju stvari. Ovi doprinosi ponekad su isuvi?e pojednostavljeni zbog ?injenice da je poetski re?nik hevi metala obi?na su?en na dihotomije tipa svetlo-tama, nada-bezna?e, dobro-zlo, ?to ne ostavlja ba? previ?e prostora za nijanse. Grupe iz pod?anra pauer metala (kao npr. Manover) ne uklapaju se u taj mra?ni stereotip po?to su njihovi tekstovi i muzika bombasti?ni i optimisti?ni. Poklonici pauer metala (kao i same grupe) smatraju da bi metal muzika trebala biti inspirativna i uzdizati celokupnu muziku na vi?i nivo.


Uticaji klasike

?to se ti?e klasi?ne muzike, najve?i uticaj na hevi metal imali su barokni, romanti?arski i modernisti?ki kompozitori kao ?to su Bah, Paganini, Vagner i Betoven, a u manjoj meri Mocart ili Hajdn. Jo? ranih sedamdesetih Ri?i Blekmor, gitarista grupa Dip perpl i Rejnbou, eksperimentisao je na svom gitaristi?kom usavr?avanju crpe?i inspiraciju iz klasi?ne muzike, da bi ga pratili Randi Rouds i Juli D?on Rot koji su osamdesetih godina tu inspiraciju tra?ili u osamnaestom veku, pogotovu u pogledu brzine sviranja i tehnike, a Ingve Malmsten, hevi metalac "klasi?ar", svojom je svira?kom virtuozno??u inspirisao mnoge neoklasi?ne umetnike kao ?to su Majkl Romio, Majkl And?elo Batio i Toni Mekalpajn.

Neki muzi?ki eksperti (a i hevi metal muzi?ari) nagla?avaju va?nost tritona u hevi metalu, pri ?emu se pod tritonom misli na disonantni interval koji se sastoji od osnovne note i povi?ene ?etvorke/sni?ene petice ?to daje "te?ak", "?avolski" zvuk, tako uverljiv da se pretpostavlja da je u srednjovekovnoj muzici taj ton nazivan "Diabolus in Musica" ("?avo u muzici"). Ovaj provokativni "triton" ?esto su koristili romanti?arski kompozitori i definitivno se odoma?io u bluz skali (za razliku od pentatonske skale) te je postao neizostavni elemenat "metalske" tradicije i temelj njegovih solo deonica i rifova (najpoznatiji primer je istoimena kompozicija grupe Blek sabat).

Kasniji, barokni period zapadne umetni?ke muzike tako?e je ?esto prelaman kroz prizmu gotike. Na primer, u kompoziciji "Mr. Crowley" Ozija Ozborna i gitariste Randija Roudsa koristi se i orguljama nalik sintesajzer i baroknom muzikom inspirisane gitarske solo dionice da bi se stvorila odgovaraju?a atmosfera za Ozbornove stihove posve?ene okultisti Alisteru Krouliju. Uvod u Roudsovu album iz 1981., "Dairy of a Madman", u stvari je prera?en odlomak iz dela "Etude #6" klasi?nog kubanskog kompozitora dela za gitaru Lea Brouvera.

Rouds se, kao i mnogi drugi gitaristi iz osamdesetih godina, iskreno anga?ovao da promovi?e muzi?ku teoriju kao ozbiljnu, primenjenu nauku, a pomogao je da se u to vreme slaba?no izdava?tvo ?asopisa za u?enje sviranja gitare postavi na zdrave osnove (kao ?to je ?asopis Guitar for the Practicing Musician). Naravno, u ve?ini slu?ajeva muzi?ari metala koji su od klasi?ne muzi?ke umetnosti pozajmljivali tehni?e ili izra?ajne finese nisu ni nastojali da postanu klasi?ni muzi?ari.

U enciklopediji "Enkarta" navodi se da "kad bi tekst bio povezan sa muzikom, Bah bi mogao napisati muzi?ke ekvivalente verbalnih ideja", a progresivne grupe kao ?to su Emerson, Lejk i Palmer i Hu istra?ivale su ovaj me?uodnos i pre nastanka hevi metala. Po?to se hevi metal uglavnom bavi apokalipti?nim temama i prizorima mo?i i mraka, sposobnost uspe?nog preno?enja verbalnih zamisli u muziku ?esto se dr?i presudnom za odr?avanje autenti?nosti i kredibiliteta samog ?anra. Dobar primer za navedeno je album grupe Ajron mejden "Powerslave". Na omotu albuma prikazan je jedan dramati?an prizor iz starog Egipta dok se ve?ina pesama na albumu bavi temama ?ivota i smrti, uz odgovaraju?i zvu?nu podlogu, uklju?uju?i i kompoziciju "The Rime of the Ancient Mariner" koja je zasnovana na pesmi Samjuela Tejlora Kolrid?a. Stiv Haris, basista Ajron mejdena, navodi Ra? i Jes, grupe progresivnog roka, kao one koje su najvi?e uticale na njegov rad, a treba naglasiti da album grupe Ra? iz 1977. sa nazivom "A Farewell to Kings" sadr?i dvanaestminutnu pesmu "Xanadu" tako?e inspirisanu Kolrid?ovom pesmom, a koja je nekoliko godina prethodila kompoziciji grupe Ajron mejden.


Termin "hevi metal"

Nepoznato je poreklo izraza "hevi metal" (te?ki metal), barem kada je u pitanju oblast muzike. Ovaj termin vekovima je kori??en u hemiji i metalurgiji i sa tim zna?enjem zabele?en je i u Oksfordskom re?niku engleskog jezika. Sintagma "hevi metal" u savremenoj se kulturi prvi put pojavljuje u delima poznatog pisca kontrakulture Vilijama Barouza. U svom romanu "Mekana ma?ina" (The Soft Machine), objavljenom 1962. godine, Barouz ?itaocu predstavlja lik "Uranca Vilija, hevi metal (te?kometalnog) derana". U romanu "Nova ekspres", objavljenom dve godine kasnije, Barouz detaljnije razra?uje temu, pri ?emu termin "hevi metal" koristi kao metaforu za te?ke droge.
?????????? ?Sa svim svojim bolestima i orgazmi?kim drogama i sa svojim aseksualnim, parazitskim formama ?ivota - narod Hevimetalaca sa Urana ?ive?e obavijen hladnjikavom, plavom izmaglicom dezintegrisanih papirnatih nov?anica - a Ljudi insekti sa Minrauda, pak, svojom metalnom muzikom.?

S obzirom na period u kojem su objavljeni ovi romani (70-te godine pro?log veka), malo je verovatno da je Barouz termin "hevi metal" svesno dovodio u vezu sa rok muzikom. S druge strane, Barouzovi romani su verovatni uticali na daljnju upotrebu ovog termina.

Prvu pojavu termina "hevi metal" u nekoj pesmi bele?imo 1968. godine u jednom stihu ("heavy metal thunder" (te?kometalna grmljavina)) kompozicije "Born to be Wild" ameri?ke rok grupe Stepenvulf.

U knjizi "Istorija hevi metala" tvrdi se da termin poti?e iz govora hipija, pri ?emu heavy ozna?ava svako mra?no raspolo?enje dok metal detaljnije obja?njava vrstu tog raspolo?enja ("metalnote?ko").

Re? "heavy" (sa zna?enjem ozbiljnog ili dubokoumnog) ne?to ranije ulazi u sleng kontrakulture i bitni?kog pokreta i odnosi se na "te?ku muziku", posebno onu sporijeg tempa koja je, u stvari, bila samo glasnija varijacija standardnog pop izraza; u stvari, rok grupa Ajron baterflaj ("Gvozdeni leptir") prva je zapo?ela taj trend 1967. godine objasniv?i svoje ime na omotu prvog albuma na slede?i na?in: "iron (gvozdeni) - simbolizuje ne?to te?ko - kao u zvuku na primer; butterfly (leptir) - ne?to lako, privla?no i nestalno . . . dakle, stvar koja se lako da izma?tati." Album grupe objavljen 1968. nazvan je Heavy . Daljnja sudbina termina "hevi metal" verovatno je odre?ena ?injenicom da je grupa Led cepelin (srpski: Olovni cepelin) stavila te?ki metal (olovo) u svoj naziv (ovaj pomalo ?aljiv naziv grupa barem delomi?no duguje zajedljivoj opasci Kita Muna, bubnjara grupe Hu, da ?e novoformirana grupa vrlo brzo potonuti kao "lead balloon", odnosno, olovni balon).

Tih godina (kasnih ?ezdesetih) engleski grad Birmingem bio je centar te?ke industrije pa su se javila mi?ljenja (s obzirom na ?injenicu da da je nekoliko rok grupa (Led cepelin, Muv, Blek sabat) poreklom iz Birmingema ili njegove okoline) da bi termin "hevi metal" mogao biti povezan sa tom industrijskom granom. U biografijama grupe Muv tvrdi se da je zvuk njihovih "metalnih" gitarskih rifova bio u to vreme prili?no popularan u tim krajevima.

Sandi Perlman, prvi producent, menad?er i tekstopisac grupe Blu ojster kalt tvrdi da je ba? on 1970. godine me?u prvima u rok muziku uveo izraz "hevi metal".

?as ?andler, biv?i menad?er grupe D?imi Hendriks ekspirijens plasirao je te?ko odr?ivu hipotezu o poreklu ?anra. Naime, on je u emisiji televizijske ku?e PBS "Rok end rol", 1995. godine, tvrdio da je "... taj termin (hevi metal) prvi put bio upotrebio muzi?ki kriti?ar ?asopisa Njujork tajms u recenziji jednog Hendriksovog koncerta" pri ?emu je, za autora ?lanka, muzika grupe D?imi Hendriks ekspirijens bila "... kao slu?anje te?kog metala koji pada sa neba." Ipak, ta?an izvor ove tvrdnje nikad nije prona?en tako da je njena pouzdanost upitna.

Prva pouzdana upotreba termina "hevi metal" kao muzi?kog ?anra zabele?ena je u rok ?asopisu Krim u broju od 17. maja 1971. godine i to u recenzije dela Ser Lorda Baltimora "Dolazi kraljevstvo". U jednom delu recenzije stoji: "Lord Baltimor je, izgleda, u ovoj knjizi upotrebio sve svoje najbolje te?kometalne trikove". Dejvid Mar? i Lester Bangs, muzi?ki kriti?ari ?asopisa "Krim", potom se ?esto koristili taj izraz u svojim recenzijama, posebno onim koje se odnose na grupe Led cepelin i Blek sabat.

Pojava "hevi metala" u po?etku je bila do?ekana sa podsmehom, ali je novi ?anr ubrzo bio prihva?en. U to vreme ve? etablirani bendovi (kao ?to je Dip perpl na primer) koji su imali svoje ishodi?te u popu i progresivnom roku, vrlo brzo su se preobrazili u ortodoksne "hevimetalce" agresivno uvode?i u svoj scenski nastup distorzirani zvuk i gomilu poja?ala.


Po?eci (60-te i rane 70-te)

Ameri?ki bluz je bio veoma popularan i uticajan kod ranih britanskih rokera; grupe poput Rolingstonsa i Jardberdsa snimali su obrade klasi?nih bluz kompozicija, ponekad ubrzavaju?i tempo pesme i koriste?i elektri?nu gitaru umesto akusti?ne. Kao posledica takvog pristupa bluzu i drugim tipovima afroameri?ke muzike nastao je rokenrol kao muzi?ki ?anr, a najve?e zasluge za to pripadaju Elvisu Presliju.

Tako poja?an i ubrzan bluz bio je rezultat intelektualno-umetni?kog eksperimentisanja a dostigao je vi?i nivo tek kada su muzi?ari po?eli da ispituju mogu?nosti novog muzi?kog instrumenta - elektri?ne gitare - sve sa namerom da proizvedu ?to ja?i i disonantniji zvuk. Dok su u bluz-roku bubnjari ograni?ili na neprimetne, "puze?e" ritmi?ke udare na malim baterijama bubnjeva, hevi metal bubnjari bili su prisiljeni na sna?niji, kompleksniji i glasniji pristup da bi mogli parirati sve ja?em zvuku elektri?nih gitara. Tehniku su morali promeniti i peva?i koji su se sve vi?e oslanjali na poja?iva?e glasa a njihova izvedba je postala stilizovanija i dramati?nija. Istovremeno sa napretkom izvo?a?ke tehnike napredovala je i tehnika snimanja zvuka ?ime se "hevi metal" muzika mogla uspe?no sa?uvati na nosa?ima zvuka.

Ostali uticaji uklju?uju grupu Vanila fad? koja je usporila tempo pop pesama i ubacila elemente psihodeli?ne muzike u pop melodiju, sli?no kao ?to su ?to su rane britanske rok grupe Hu i Kinks "utabale put" kasnijim hevi metal stilovima kori??enjem bazi?nih akorda i mnogo agresivnijom interpretacijom. Slede?i klju?ni faktor je delovanje grupe Krim koja je u rok muziku uvela mo?ni trio-postavu (tro?lani rok bend sa gitaristom, basistom i bubnjarom) koja postaje prepoznatljiva odrednica hevi metal ?anra. Pesma grupe Kinks "You Really Got Me" iz 1965. godine smatra se prototipom hevi metal pesme.

Do kraja 1968., zvukovi "te?kog bluza" postaju sve ?e??i - mnogi obo?avaoci i teoreti?ari ?anra ukazuju na to da je grupa Blu ?ir obradom hita Edija Kokrana "Summertime Blues" napravila prvu pravu hevi metal pesmu. S druge strane, prou?avaoci rada Bitlsa ukazuju na ?injenicu da su pesma "Helter Skelter" sa Belog albuma te singl "Revolution" iz 1968. postavili nove standarde u pogledu distorzije i agresivnosti zvuka na nekom pop albumu. U novembru 1968. grupa Dejva Edmunda Lav skalp?er objavila je "hevi" verziju kompozicije "Ples sa sabljama" Arama Ha?aturjana. Album "Truth" sastava "D?ef Bek grup" bio je va?an i uticajan rok album objavljen kratko pre prvog albuma grupe Led cepelin, pa su neki (pogotovo britanski ljubitelji bluza) tvrdili da je to zapravo prvi hevi metal album uop?te. Ovde treba navesti i singl grupe Jardberds "Think About It" sa zvukom sli?nom onome koji je kasnije razvio D?imi Pejd? sa grupom Led cepelin.

Isto tako, kompozicija progresivne rok grupe King krimson "21st Century Schizoid Man" sa njihovog debitantskog albuma "In the Court of the Crimson King" sadr?avala je mno?tvo tematskih, kompozicijskih i muzi?kih karakteristika novog ?anra - do krajnosti distorziran zvuk gitare, rastrgane solo deonice gitariste Roberta Fripa i izobli?eni vokalo Grega Lejka, sa tekstovima koji opisuju degenerisanog ?oveka budu?nosti, dominantno mra?nog raspolo?enja.

Bilo kako bilo, istoimeni album grupe Led cepelin, objavljen 1969. godine, najavio je ra?anje novog ?anra. Zanimljivo je da dana?nji "metalci" sve prve metalne grupe - Led cepelin, Dip perpl, Juraja Hip, Ju-ef-ou i Blek sabat - nazivaju hard rok umesto hevi metal grupama, pogotovu one grupe koje su po zvuku bile bli?e tradicionalnom roku. U su?tini, ova dva termina se naj?e??e naizmeni?no koriste, posebno kada je re? o sedamdesetim godinama pro?log veka. Istinu govore?i, ni mnogi navedeni bendovi nisu sami sebe smatrali "hevi metal bendovima", ve? samo da se neke njihove pesme i albumu mogu vezati za ?anr "hevi metala".


Klasi?ni hevi metal (kraj 70-tih i po?etak 80-tih)

Hevi metal kasnih sedamdesetih i ranih osamdesetih godina pro?log veka predmet je mnogih sporova me?u istori?arima muzike. Jedni su ukazivali na ?injenicu da su stadionske rok grupe poput grupe Blu ojster kalt bile prili?no popularne kod ?ire publike te da je losan?eleska glam metal scena bila u sna?nom uzletu, pogotovu u osamdesetim. Drugi kriti?ari su zanemarivali ili potcenjivali zna?aj navedenih grupa i posvetili su se prou?avanju delovanja autora kao ?to su Edi Van Hejlen, Randi Rouds i sli?ni, u ?ijoj muzici su se ose?ali klasi?ni uticaji. Tre?i su uporno isticali va?nost jednog procesa sa kraja sedamdesetih - plodonosnog "ukr?tanja" hevi metala sa mladala?ki prodornim pank rokom (najpoznatiji primer grupa Seks pistols) ?to je kulminiralo pojavom novog talasa britanskog hevi metala po?etkom osamdesetih predvo?enog grupama kao ?to su D?udas prist i Ajron mejden. Obe grupe su ubrzo postale vrlo popularne u hevi metal krugovima.

Neki opet veruju, uklju?uju?i i ?lanove poznatih hevi metal grupa, da je definitivni i pravi hevi metal ?anr odre?en trima ranim albumima grupe D?udas prist: Sad Wings Of Destiny (1976), Sin After Sin (1977), i Stained Class (1978).

Iako neki teoreti?ari ?anra kao prethodnike ?istog hevi metala navode i grupu Rejnbou te kasnije albume grupe Dip perpl (kao ?to su Burn i Stormbringer), ostaje op?teprihva?eno mi?ljenje da ove grupe ipak pripadaju ?anru "hard roka". Ostale grupe vrlo brzo su prihvatile trend nastao sa grupom D?udas prist - nastojanje da se ide i dalje od dotad uglavnom ekskluzivnog kori??enja bluz skale inkroporisanjem dijatonskih postupaka u svoje solo deonice. Ovaj znatno slo?eniji pristup uskoro se odrazio i na nastanak mnogih pod?anrova hevi metala ?to je, uz tehni?ku virtuoznost rok muzi?ara, glavni doprinos klasi?ne muzike i d?eza (preko progresivnog roka) ?anru (hevi) metala.

Primer virtuoznog sviranja gitare u to vreme bio je Edi Van Hejlen ?iji se solo u pesmi "Eruption" sa albuma (Van Halen, 1978) ozna?ava kao prekretnica. Ri?i Blekmor (biv?i ?lan "Dip perpla"), Randi Rouds (sa Ozijem Ozbornom i grupom Kvajet rajot) te Ingve Malmsten jo? su unapredili tehniku sviranja gitare; u nekim slu?ajevima, na hevi metal koncertima i albumima koristila se klasi?na gitara sa najlonskim ?icama, kao u pesmi "Dee" sa albuma Blizzard of Ozz Randija Roudsa. Ikone klasi?ne muzike kao, recimo, Lajona Bojd, tako?e su po?eli sara?ivati sa zvezdama hevi metala u raspolu?enom gitaristi?kom bratstvu gde su ?esto puta pripadnici "stare garde" bili prisiljeni da "odmeravaju snage" sa mla?im i agresivnijim kolegama.

Ova nagla ekspanzija ipak se vremenom usporila kroz muziku Ronija D?ejmsa Dija (koji je izvesno vreme figurirao kao jedan od glavnih vokala grupe Blek Sabat), da bi se taj trend nastavio mizikom grupa D?udas prist i Ajron mejden koji su, verovatno, kona?na i potpuna materijalizacija "?istog" hevi metala ?iji po?eci se ve?u za "rodona?elnike" ?anra: D?imija Hendriksa i grupe Led cepelin, Dip perpl i Blek sabat.


Dominacija mejnstrima (80-te godine)

Najpopularniji pod?anr hevi metala nastao je osamdesetih godina pro?log veka u Sjedinjenim Ameri?kim Dr?avama kroz muziku glam metal bendova a sredi?te ovih doga?aja bio je Los An?eles.

Prvi talas glam metala uklju?ivao je grupe Motli kru, Rat, Vasp, Doken i Tvisted sister. Sve te rane glam metal grupe bile su pod sna?nim uticajem takvih hevi metal imena kao ?to su grupe Dip perpl, Blek sabat i Kis pa su se u ve?ini njihovih pesama mogli ?uti ?estoke gitaristi?ke solo deonice. Koncertni imid? grupa kao ?to su Motli kru i Vasp bio je zasnovan na koncertnim nastupima Alisa Kupera i grupe Kis sa ?estim izletima u pod?anr ?ok roka.

Na ovaj ili onaj na?in, glam metal je izrazito dominirao "mejnstrim" rok miljeom od ranih osamdesetih pa sve do 1992. godine kada biva potisnut narastaju?om popularno??u grand?a i repa. U to vreme i izvo?a?i kao ?to su Dio, Ozi Ozborn te grupa D?udas prist eksperimenti?u sa uvo?enjem glam metal izraza u svoju muziku.

Pojava ovog pod?anra prouzrokovala je i izvesne podele u narastaju?oj "metalnoj" sceni osamdesetih, prvenstveno zahvaljuju?i izrazito feminizovanom izgledu glam metal grupa kao ?to su Poizon i Bon D?ovi.


Andergraund (80-te, 90-te i kraj veka)

Mnogi pod?anrovi hevi metala nastali su osamdesetih godina. Me?u njima je bio i jedan pod?anr koji se razvio manje pod uticajem metal hard roka, a mnogo vi?e pod uplivom hardkor panka a nazvan je tre? metal. Zvuk tre? metala bio je agresivniji, bu?niji i br?i u odnosu na zvuk pionira metal ?anra ili na zvuk njima sli?nih glam metal grupa.

Pioniri pod?anra bile su grupe popularno nazvane 'Velika ?etvorka tre?a', a tu su spadali Antraks, Megadet, Metalika i Slejer a asistirali su im Testament i Egzodus (obe iz San Franciska), dok su brzu popularnost stekli Overkil iz Nju D?ersija te brazilska Sepultura. U pore?enju sa mnogim popularnim pod?anrovima, tre? metal je sa razlogom mogao nositi epitet "andergraund" s obzirom na male tira?e albuma i na relativno slabiji tretman u medijima. Izuzetak od tog pravila bila je grupa Metalika koja je svoje albume redovito objavljivala u milionskim tira?ima i koja se osamdesetih godina ?ak popela na 6. mesto Bilbordove top liste sa albumom "...And Justice for All". Ipak, u devedesetim su tira?i izdanja tre? metala porasli, pogotovu kod "velike ?etvorke".

Po?etkom i sredinom osamdesetih, tre? se po?inje granati na det metal (naziv je verovatno potekao od istoimene pesme grupe Pozest sa njenog albuma Seven Churches) sa grupama Pozest i Det kao najistaknutijim predstavnicima pod?anra i blek metal (pojava termina poklapa se sa objavljivanjem albuma Black Metal grupe Venom kod koje se, paradoksalno, vrlo brzo gube najzna?ajnije osobine ?anra kao ?to su, na primer, vokali sli?ni zvuku cirkulara), te danska grupa Mersiful Fejt koja je me?u prvima uvela obi?aj "korps pejnta" - crno-belog ?minkanja celog tela kombinovanog sa satanisti?kim i paganskim temama pesama. Klju?ne grupe iz tog perioda su i Batori (to je jedna od prvih pravih blek metal grupa iako kasnije u njihovim pesmama po?inju dominirati vikin?ke teme) te grupa Mejhem.

U osamdesetim i devedesetim godinama razvoj pauer metala, pogotovu u Evropi, kre?e u sasvim suprotnom pravcu od razvoja det metala i tre?a zadr?avanjem antikomercijalnog stava i snage hevi metala ali sa naglaskom na vedrim i epskim temama i melodijama. Tako?e, pauer metal grupe po?inju anga?ovati peva?e visokih i ?istih glasova nalik glasovima peva?a "novog talasa britanskog hevi metala" kao ?to su Brus Dikinson i Rob Halford, a kao su?ta suprotnost pevanju sli?nom samrtnom hropcu kod nekih drugih pod?anrova. U Evropi i Ju?noj Americi vrlo popularna postaje ameri?ka grupa Manovor koja je me?u prvima po?ela svirati pauer metal i obra?ivati vikin?ku i neopagansku tematiku u svojim pesmama.

U osamdesetim godinama tako?e se pojavljuje progresivni metal, fuzija progresivnog imid?a grupa kao ?to su Ra? i King Krimson i hevi metala uz inovatore kao ?to su Fejts vorning a kasnije Kvinsri? i Drim tijater, koji su u eri glam roka u?ivali zapa?enu podr?ku ?iroke publike.


Alternativni metal/Nu metal (kraj 20. i po?etak 21. veka)

Period mejnstrim dominacije metal ?anra zavr?io se pojavom grupe Nirvana i ostalih grand? grupa koje su najavile uzlet novog ?anra - alternativnog roka.

Pojavom alternativnog roka, grupe koje su bile aktivne sve od osamdesetih godina postaju sve popularnije i privla?e pa?nju ?ire publike. Zapravo, grupe koje su iskoristile povoljan splet okolnosti i fuzionisale alternativni rok i hevi metal stvaraju hibridni ?anr nazvan alternativni metal. U alternativni metal spada ?iroka lepeza grupa, po?ev?i od grand?u bliske grupe Alis in ?ejns, preko gotik rokom inspirisanih D?ejn's adik?on, nois rokom zadojene grupe Vajt zombi, do grupa kod kojih su se ose?ali uticaji raznih drugih alternativnih ?anrova. Grupa Red hot ?ili pepers u svoj alternativni rok ubacuje elemente panka, fanka, hip hopa i metala, Glen Danzig kroz svoju grupu Danzig nastavlja svoje muzi?ko sazrevanje od pank po?etaka, preko detroka (sa grupom Samhejn) sve do ortodoksonog metala, grupa Ministri ubacuje elemente metala u svoju industrijsku muziku, a Prajmus kombinuje elemente progresivnog roka, fanka, panka, tre? metala i eksperimentalne muzike.

Kako je popularnost alternativnog metala sve br?e rasla, tako su mnoge zna?ajne grupe ?anra, uklju?uju?i Fir faktori, Helmet, Merilin Manson, Rejd? agejnst ma?in i Tul, postale uzor svim novim mladim grupama. Uskoro je postalo o?igledno da je na pomolu stvaranje novog ?anra koji nije bio samo hibrid alternativnog roka i hevi metala a koji je postao poznat kao nu metal. U najzna?ajnije predstavnike nu metala spadaju Korn, Limp bizkit i Slipknot. Prvenstveno zahvaljuju?i ?estom emitovanju nu metal spotova na MTV-u te pojavi novog metal muzi?kog festivala, Ozfesta, koji je 1996. godine osnovao Ozi Ozborn, nu metal grupe posti?u zapa?en uspeh kod ?iroke publike, a grupe Linking park, sa prodatih 35 miliona albuma, postaje paradigma tog uspeha. Na krilima velikog komercijalnog uspeha nu metal grupa pokrenute su i mnoge rasprave oko toga da li je nu metal pravi metal ?anr, pri ?emu ljubitelji ekstremnog metala slo?no tvrde da nije. Poslednjih godina na Ozfestu nastupaju i mnoge metalkor grupe populari?u?i tako i sam ?anr. Neki metalkor vide samo kao epigonsku verziju nu metala, dok drugi smatraju da ?e novi pod?anr postati isto tako popularan i "trendi" kao i nu metal.

Grupa Pantera postaje najzna?ajniji predstavnik gruv metala, kasnog posttre? pod?anra klasi?nog hevi metala. Sporiji i slu?ljiviji metal postaje sve prihva?eniji kada mnoge nove grupe odbace sve jaloviji i bezli?niji uticaj nu metal grupa u zamenu za bluzerski, duboki zvuk originalnih hevi metal grupa kao ?to je, na primer, bila grupa Led cepelin. Najistaknutiji predstavnik prvog talasa hevi metal preporoda bila je, van svake sumnje, grupa Tajp Ou negativ, koja ne krije da je pod sna?nim uplivom muzike grupe Blek sabat, pa ?ak i kasnijih radova Bitlsa. Sve ovo dovodi do prave eksplozije popularnosti dum metala kao i ponovnog porasta interesa za muziku ranih hevi metal grupa.


Preporod tradicionalnog hevi metala

Sredinom prve decenije 21. veka po?inje preporod hevi metala, sa grupama ?ija je muzika pod sna?nim uplivom muzike pionira ?anra iz sedamdesetih godina - grupa Led cepelin, Blek sabat i Dip perpl.[1]

U ove nove grupe spadaju Volfmader, Iluminati, Vi?kraft, Sord, Vi? te irska grupa Anser. Ove grupe u poslednje vreme dobijaju velik prostor u ?asopisima o popularnoj muzici kao ?to su Revolver, Kerang!, Gitar vorld i pogotovo Klasik rok magazin, koji je grupi Anser dodelio titulu "Najbolje nove grupe u 2005.".[2] Album grupe Volfmader popeo do 25. mesta britanske top-liste albuma i do 22. mesta ameri?ke (Bilbordove) liste u 2005. godini.

Nezavisno od ovog pomalo dekadentnog trenda u "mejnstrim" hevi metalu, andergraund metal se i dalje razvija i postaje sve popularniji. Mo?da najuspe?nija nova grupa grupa koja izvodi "pravi metal" je britanska pauer metal grupa Dragon fors, ?iji se singl i videospot "Through The Fire and Flames" neprestano emituju na radiju i na MTV-ju. Grupa ?ildren of Bodom, koja je aktivna ve? celu deceniju, tako?e postaje poznata u svetskim razmerama.

Tako?e, nekoliko ponovnih okupljanja pionirskih hevi metal grupa dodatno je podgrejalo interesovanje za klasi?ni metal. Ponovno okupljanje grupe Blek sabat 1997. godine, Ajron mejden 1999. godine te D?udas prist 2003, kao i nekih drugih, usmerilo je pa?nju mla?e publike ka starijim grupama.


Kulturolo?ki aspekti

Glasno izra?eni nonkonformisti?ki stavovi hevi metal muzi?ara u mnogim zemljama su uzrokovali nesuglasice izme?u obo?avaoca hevi metala i "mejnstrim" populacije. Neslaganja su prvenstveno bila prouzrokovana krutim stavovima ?ire dru?tvene zajednice (pogotovu u konzervativnim dru?tvima) za koju je hevi metal supkultura bila promotor hedonizma i generator povremenog javljanja antireligijskih ose?anja. U Jordanu, na primer, 2001. godine zakonom su zabranjeni svi albumi grupe Metalika, pa ?ak i oni koji su tek trebali biti objavljeni.[1] U Evropi i Americi, glavninu ljubitelja hevi metala ?inili su beli tinejd?eri ili belci u dvadesetim godinama; mnoge od njih hevi metal je privukao svojim antisocijalnom lirikom (iako je u njoj bilo mnogo elemenata fantazije) te bu?nom muzikom i brzim tempom. Tako je i nastalo stereotipno obja?njenje za adolescentsko mahanje glavom pri slu?anju ove muzike, po kom jedini razlog takovog "dekadentnog" pona?anja le?i u prekomernoj izlo?enosti glasnoj i morbidnoj hevi metal muzici. Ovaj stereotip je obra?en i u popularnoj kulturi, odnosno u TV-serijalima i filmovima kao ?to su "Bivis i Bathed" i "Praznoglavci." Pompezni i nekontrolisani nastupi hevi metal grupa (pogotovo glam metalaca) tako?e su parodirani, najefektnije u filmu This Is Spinal Tap (videti tako?e fenomen zvan hevi metal "umlaut").

Mnogi obrasci pona?anja nastali u okviru hevi metala postali su deo svakodnevice; na primer, pokazivanje "?avoljih rogova" ka?iprstom i malim prstom, koje je postalo popularno zahvaljuju?i Roniju D?ejmsu Diju, sada je neizostavni deo ikonografije mnogih rok koncerata. Drugi smatraju da je taj znak postao popularan pojavom na omotu albuma grupe Kis's Love Gun. Zapravo, trend koketiranja sa tematikom okultnog, zapo?et tokom sedamdesetih i osamdesetih godina pro?log veka u pesmama grupa Blek sabat, Ajron mejden, Kis, Mersiful fejt, D?udas prist, Led cepelin, Motli kru, Vasp te muzi?ara Ozija Ozborna i Alisa Kupera pokrenuo je lavinu optu?bi hri??anskih fundamentalista da je hevi metal "Satanino delo". Jo? jedna od popularnih predrasuda tog vremena bila je da hevi metal muzika sadr?i skrivene poruke koje teraju slu?aoca na slu?bu ?avolu ili ?ak na samoubistvo (vidi D?udas prist, poruke kod slu?anja pesama unazad i manifestacije satanizma u popularnoj kulturi).

Manje je poznat uticaj kompleksne muzi?ke strukture hevi metala na avangardnu klasi?nu muziku nazvanu "nova kompleksnost", pogotovu na radove Brajana Fernihafa, osniva?a ?anra, zatim Majkla Finisija, D?ejmsa Dilona te ameri?kog kompozitora D?ejsona Ekarta.

Godine 2006, prvi put u istoriji takmi?enja za Pesmu Evrovizije, pobedio je jedan hevi metal bend. Radilo se o finskoj grupi Lordi i njihovoj kompoziciji "Hard Rock Hallelujah". Ovim doga?ajem neo?ekivano je izneverena evrovizijska tradicija po?to su do tada prva mesta na tom takmi?enju uvek osvajale balade ili lagane pop pesme. Tako?e, Finska je prvi put pobedila na ovom takmi?enju, a njen uspeh je utoliko ve?i ukoliko se zna da joj je dotada?nji najbolji plasman bio ?esto mesto.


Sli?ni ?anrovi

Ranije pomenuti hard rok blisko je povezan sa hevi metalom (pa se ponekad oba termina koriste kao sinonimi), ali ipak se definicija hard roka ne poklapa u potpunosti sa "pravovernom" definicijom hevi metala. Iako je to muzika koja se, kao i hevi metal, zasniva na zvuku gitare i gitaristi?kim rifovima, tematski i u pogledu izvedbe ipak se razlikuje od muzike najpoznatijih hevi metal grupa. Najbolji primer za navedenu tvrdnju je grupa Hu kasnih ?ezdesetih i ranih sedamdesetih godina pro?log veka, kao i druge grupe iz kasnijeg perioda, kao ?to su Kvin (koja je bitno uticala na razvoj hevi metala), AC/DC, Aerosmit, Kis, Tin lizi i nema?ka grupa Skorpions.

Glam rok, ?anr iz sedamdesetih, zasnivao se na "te?kom", istrganom gitarskom zvuku, himni?nim pesmama i teatralnom imid?u. Grupa Ti reks, zatim muzi?ari Dejvid Boui (posebno kao alter-ego Zigi Stardast) i Alis Kuper su najpopularniji predstavnici ovog pod?anra.

Mora se pomenuti i me?usobni uticaj panka, hardkor panka i hevi metala. Tipi?an primer je grupa Motorhed; Lemi Kilmajster, lider grupe, jedno vreme je bio ?lan pank grupe Demned i poku?avao je (neki ka?u neuspe?no) da nau?i Sida Vi?osa da svira bas gitaru.

I alternativni rok, pogotovu grand?, delomi?no se razvijao pod uplivom hevi metala. ?ak su se neke grand? grupe, kao na primer Saundgarden i Alis in ?ejns u po?etku reklamirale kao metal grupe, pre nego ?to je alternativni rok postao respektabilna komercijalna pojava.


Instrumenti

Muzi?ki instrumenti u metal muzici su elektri?ne gitare, bas i bubnjevi, uz povremeno dodavanje klavijature, klasi?nih instrumenata pa i ?itavih simfonijskih orkestara. U ve?ini slu?ajeva, glavni instrument metal muzike je gitara. Distorzijama gitarskog zvuka nastoji se dobiti mo?an i te?ak (heavy) zvu?ni efekat. Gitarske solo deonice i rifovi postali su skoro nezaobilazan deo metal muzike. Hevi metal je razvio nove tehnike sviranja kao ?to su: taping, denflovanje i brzo sviranje arpe?a i skala.

Metal peva?i su stilski veoma raznovrsni. Od peva?a sa operskim rasponom glasa od nekoliko oktava poput Roba Halforda, peva?a grupe D?udas prista do veoma grubog i hrapavog vokala kao ?to je Barni Grinveja iz Napalm deta.

Ples

U metal kulturi razvili su se i neki univerzalni pokreti tela kao ?to su mahanja glavom (headbanging), skakanja sa bine (stage diving), "?utka" (moshing) i sviranje nevidljive gitare. Od raznih gestova najzanimljivije je pokazivanje "?avoljih rogova" ka?iprstom i malim prstom.


Vrste metala

    * Hevi metal (Ajron mejden, D?udas prist, Sakson). Hevi metal u u?em smislu nastao je krajem 70-tih i po?etkom 80-tih godina pro?log veka u Engleskoj pod nazivom "novi talas britanskog hevi metala". Karakteri?u ga melodi?ne gitarski zvuk i vri?te?i vokali.
    * Pauer metal (Blajnd gardijan) - Za nijansu br?i i melodi?niji od hevi metala sa malo te?im zvukom ritam gitara.
    * Progresivni metal (Drim tijater). Neparni ritmovi, slo?eni rifovi i virtuozne solo deonice.
    * Tre? metal (Metalika, Megadet, Slejer, Antraks, Sepultura, Sodom, Krijejtor). Tre? metal je nastao po?etkom 80-tih. Muzika je sirova, manje se oslanja na melodiju, a vi?e na ?estinu. ?este su socijalne i buntovni?ke teme.
    * Spid metal (Helovin, Raning Vajld, Grejv Diger). Spid metal je br?i od hevi metala, ali zadr?ava njegovu melodi?nost.
    * Blek metal (Empejled nazaren, Krejdl of filt, Saturej?en). Brz, te?ak i melodi?an zvuk. Posebno je popularan u skandinavskim zemljama.
    * Det metal (Det, Morbid ejnd?el) - Ekstremno brutalan zvuk i muzi?ka virtuoznost. Brutalni vokali, tekstovi uglavnom nerazumljivi
    * Dum metal (Amorfis, Maj dajing brajd, Anatema). Spor, dubok i te?ak zvuk sa melodikama.
    * Gotik metal (Tijater of trad?edi, Vidin temptej?n). Nastao simbiozom gotik kulture i metala. Spor, dubok i melodi?an zvuk. ?esti su visoki ?enski vokali.
    * Simfonijski metal (Najtvi?) - Sli?an gotik metalu, samo melodi?niji i pevljivij.
    * Nu metal (Korn, Slipnot). Nastao pod uticajem hard-kora i hip-hopa na metal. Te?ak gitarski zvuk, isprekidani ritmovi, vokali su znatno razumljiviji.
    * Post metal (Tul, Perfekt sirkl)
    * Grajnd kor (Napalm det, Dajing fetus) - nastao fuzijom panka i tre?-det metala. Ekstremno brz, te?ak i brutalan zvuk i brutalni, nerazumljivi vokali.

Preuzeto sa : Wikipedia

[Manjane]

D?ez



D?ez (eng. jazz) je muzi?ki stil koji je nastao u Sjedinjenim Ameri?kim dr?avama po?etkom XX veka.

Osnovne muzi?ke karakteristike su: sinkopa, vibrato i stalna muzi?ka pulsacija u taktu 4/4, koja nema odgovaraju?u paralelu u klasi?noj muzici. Najuobi?ajenija forma je tema sa varijacijama koje se improvizuju na stalni harmonijski skelet originalne teme. Usljed toga su stvaraoci u d?ezu izvo?a?i, a ne kompozitori kao u klasi?noj muzici.

Centralni instrument svakog d?ez-ansambla je bubanj sa pomo?nim udaraljkama, koji sa klavirom, gitarom i kontrabasom ?ini ritam-sekciju. Naro?ito se primjenjuju duva?ki instrumenti (saksofon, klarinet, truba i trombon, mada ponekad se koriste i flauta, oboa, rog i vibrafon. Veli?ina ansambla varira od trija do punog simfonijskog d?ez-orkestra, u kome svaki instrument mo?e imati ulogu soliste. Dok u malim ansamblima svi instrumenti improvizuju na zadatu temu, d?ez-orkestar se slu?i pisanim aran?manima, a improvizuju samo pojedini solisti.

Mada d?ez muzika ne isklju?uje mogu?nost plesanja, ona se pribli?uje vi?e tipu klasi?ne koncertne muzike nego plesnoj muzici i o?tro se razlikuje od ?lagera.


Istorijat

U istorijatu d?eza prvi period, nazvan ?Nju Orleans?, po mestu postanka i nastao je me?avinom muzike ameri?kih crnaca i evropske muzike, zavr?ava se oko 1918. godine.

Posle Prvog svetskog rata stvoren je novi stil, nazvan ?diksilend?, u kome va?nu ulogu ima kolektivna improvizacija.

Oko 1930. godine, nekoliko istaknutih muzi?ara, me?u kojima klarinetista Beni Gudmen, stvorilo je tzv. sving, koji se oslanja na zvu?nost velikih orkestara i pisane aran?mane.

U toku Drugog svetskog rata, zaslugom saksofoniste ?arlija Parkera i truba?a Dizija Gilespija, stvoren je stil po imenu bi-bap - on se od svinga razlikuje sitnijom ritmi?kom podelom i ve?om harmonskom slo?eno??u, u kojoj se ogleda uticaj evropske muzike.

Dalji korak u istom pravcu predstavljao je i kul, stvoren oko 1950. godine dok je poslednja struja, nastala oko 1956. godine, nazvana modern bap.


Poznati predstavnici d?eza

Velikoj popularnosti i univerzalnosti d?ez-muzike doprineli su ne samo heterogeni elementi njegovog umetni?kog izraza nego i sami njeni propagatori, izvo?a?i koji su mahom veliki virtuozi na svojim instrumentima:

    * truba?i: King Oliver, Luis Armstrong, Dizi Gilespi, Hari D?ejms, Majls Dejvis...
    * klarinetisti: Beni Gudmen, Sidni Be?e...
    * saksofonisti ?arli Parker, Lester Jang, Kolmen Hokins, Soni Rolins, D?on Koltrejn...
    * pijanisti: Djuk Elington, Fets Voler, Art Tejtum...
    * peva?i: Besi Smit, Bili Holidej, Ela Ficd?erald...
    * dirigenti: Beni Gudmen, Glen Miler, Kaunt Bezi, Sten Kenton...


Uticaj d?eza na ostale stilove muzike i kompozitore

Idiome d?eza je sa uspjehom primjenio u svojim kompozicijama i D?ord? Ger?vin, a djelimi?no je d?ez uticao i na mnoge druge kompozitore klasi?nog smjera: Igor Stravinski, Paul Hindemit, Kurt Vajl, Ernest K?enek, Darijus Milo, Rolf Liberman i dr.

Preuzeto sa : Wikipedia

[Manjane]

Disko

Disko (fr: disque, eng. disco) je pravac pop muzike koji se polovinom 70-tih godina 20. vijeka odvojio kao zaseban muzi?ki pravac. Tekstovi, melodija a ?esto i pjesma, u disko muzici su potisnuti u pozadinu. U prvom planu su igra, ples, miks i ritam (eng. beat sa frenkvencijom od 120-130 u minuti) sa specifi?nim ritmi?kim promjenama (eng. groove). Vrhunac, disko muzika do?ivljava izme?u 1976. i 1979., kada ima veliki uticaj na modu, "duh vremena" kao i na tada?nji stil ?ivota.




Disko i diskoteka

Pojam disko, kao skra?enica od diskoteka, poti?e iz francuskog (fr: discoth?que) i prvi put se pojavljuje 1941. godine. Diskotekom se ozna?avao no?ni klub, u kome je muzika dolazila iz gramofona umjesto da je izvo?ena u?ivo. Predstavlja slo?enicu od rije?i "disque" (gramofonska plo?a) i "biblioth?que" (biblioteka).


Od soula do alternativne disko muzike

60-tih godina 20. vijeka su, posebno u SAD diskoteke postale popularne. Najvi?e mladi ljudi su slu?ali muziku po kojoj se moglo plesati i igrati, najvi?e soul i fank (eng. funk). U kasnim 60.-tim, razvija se, blagi i ?aroliko aran?irani podstil soula pod nazivom "filisound" (eng. Phillysound, nazvan po ameri?kom gradu Filadelfiji, odakle i poti?e). Iz njega, sa uticajem drugih muzi?kih pravaca, se ranih 70-tih, razvija novi muzi?ki pravac - disko. Ispo?etka popularan samo u "alternativnim" afroameri?kim krugovima kao i kod homoseksualne publike u ameri?kim metropolama.


Izlazak iz "alternative"

Ubacivanje refrena popularnih kod ?ire publike, promovi?e disko muziku interesantnom za sve vi?e radio stanica a samim tim i jo? vi?e publike, ?ime disko kona?no gubi svoj alternativni karakter i etablira se kao zaseban muzi?ki pravac. Prvi disko hitovi uspijevaju da se domognu ?elnih pozicija na hit listama: Rock Your Baby od George McCrae (1974), Kung Fu Fighting od Carl Douglas (1974) ili Shame, Shame, Shame od Shirley & Company (1975).

Kada muzi?ki producenti otkrivaju komercijalni potencijal disko muzike, produciraju se plo?e specijalno za diskoteke. U Evropi 1976. po?inje uspon Boney M sa Daddy Cool. Pod uticajem zvukova violine i sa ponavljaju?im refrenima, Munich-Sound izdaje Love To Love You Baby od Donna Summer i Fly, Robin, Fly i Get Up And Boogie grupe Silver Convention. "Disko-era" dosti?e svoj vrhunac popularnosti 1977. godine filmom Saturday Night Fever u kome radnja filma otprilike opisuje tada?nji stil ?ivota disko generacije tj. daje odgovor na pitanje: Kako da igram u diskoteci, a da me svi primijete?

Samo nekolicini umjetnika disko generacije, je uspjelo odr?ati uspje?nu karijeru i posle "disko vala". Dona Samer, Beri Vajt i Bi D?is, koji predstavljaju i u drugom smislu jedan kuriozitet - producirali su sami sebe, ?to je u disko eri bilo veoma va?no: Giorgio Moroder (Dona Samer, The Three Degrees, Blondie), Frank Farian (Boney M) ili Diter Bolen (Modern Talking, Bonnie Tyler ili Marianne Rosenberg). Producenti su imali veoma veliki uticaj na razvoj disko muzike.


Uticaj na druge muzi?ke pravce 70-tih

Mnoge pop i rok zvijezde 70-tih su pod uticajem disko muzike, dodavale svojim djelima odre?ene disko elemente. Tako na primjer, The Rolling Stones, Rod Stewart, Queen, Electric Light Orchestra i Cher. Disko je imao uticaj ?ak i na kantri (Dolly Parton) ili hard rok (Kiss).

U obratnom smjeru, mnogi rok, pop ili ?ak klasi?ni hitovi, slave svoju disko verziju (Neil Young Heart Of Gold (Boney M.), Los Bravos Black Is Black (Belle Epoque), Betovenova 5-ta simfonija (A Fifth Of Beethoben, Walter Murphy).


Uticaj na nove muzi?ke stilove

Disko val je imao veliki uticaj na kasnije muzi?ke stilove 80-tih, kao na primjer, hous (eng. house) i haj enerd?i (eng. hi-NRG) sa poja?anim elektronskim instrumentima i sl. Dok se u Evropi 80-tih godina razvija juro disko (eng. euro disco) i italo disko, koji poti?u vi?e iz soula i fanka 70-tih, u SAD postaje R&B ponovo popularan. Iz tih muzi?kih pravaca, razvija se kasnije dio dens muzike. Sa orginalnom disko muzikom, od dana?njih muzi?kih pravaca, samo hous ima u?u muzi?ku sli?nost.

Danas se disko muzikom naziva svaki muzi?ki stil elektronskog porijekla uz koji se mo?e plesati i igrati. Disko je, iako protiv njene volje, uticala i na pank muziku (pogo - anti-disko ples).


Stil, instrumenti

Tipi?ni instrumenti disko muzike su ritmi?ka gitara, bas, klavir i klavijature. Od diska nerazdvojni su violina, ?elo i harfa, kao i duva?ki instrumenti trompeta, saksofon, klarinet, flauta i bubnjevi. Posebnu popularnost su stekli i elektronski modeli bubnjeva tkzv. "i drams" (eng. e-Drums).

Za disko muziku je tipi?an 4/4 takt, 1/8 haj hat (eng. Hi Hat) kao i intenzivni bas sa ?estim sinkopijama (tonovi aritmi?ni osnovnom taktu).

1/8 takt drugih instrumenata podr?ava ritmi?ka gitara. Vode?e (eng. Lead) gitare su veoma rijetke. Drugi instrumenti su ?esto samo nagovije?teni, ?esto aritmi?no osnovnom taktu.


Predstavnici klasi?ne disko muzike


Projekti i izvo?a?i

    * A Taste of Honey
    * Amanda Lear
    * Boney M.
    * Chic
    * Dan Hartman
    * Supermax
    * Sylvester
    * Donna Summer
    * Hot Chocolate
    * KC & The Sunshine Band
    * Gloria Gaynor
    * Carl Douglas
    * Sheila B. Devotion
    * Silver Convention
    * Baccara
    * Village People
    * Tina Charles
    * Van McCoy
    * Lipps Inc.
    * Santa Esmeralda
    * Patrick Juvet
    * Sister Sledge


Predstavnici filisound uticaja

    * O'Jays
    * The Three Degrees


Predstavnici uticaja soula i fanka

    * Earth, Wind & Fire
    * Barry White
    * The Trammps
    * The Whispers
    * Thelma Houston
    * Kool & The Gang
    * Bar Kays
    * Billy Ocean
    * James Brown
    * Commodores
    * Pointer Sisters
    * Detroit Emeralds
    * Diana Ross
    * Sly & the Family Stone
    * Tavares


Predstavnici uticaja d?eza

    * George Benson
    * Ramsey Lewis
    * Roy Ayers


Predstavnici uticaja popa i roka

    * ABBA
    * Bee Gees
    * Blondie
    * Electric Light Orchestra
    * KISS
    * Rod Stewart
    * The Four Seasons
    * The Rolling Stones


Neo Disco

    * Jamiroquai
    * Scissor Sisters
    * Daft punk

Preuzeto sa : Wikipedia

[Dejamba]

Podela svih zanrova elektronske muzike:

http://techno.org/electronic-music-guide/


HOUSE



TRANCE



TECHNO
      


BREAKBEAT


      
JUNGLE



HARDCORE      


      
DOWNTEMPO